Chasse patate

In het wiel van Meindert mijmerde ik over de chasse patate als metafoor voor het leven. Voor de niet-wielerliefhebbers: het is de weinig benijdenswaardige situatie waarin een renner tussen twee groepen blijft hangen. Hij heeft het peloton verlaten, maar bereikt de kopgroep niet. Alle inspanningen ten spijt.

Wie kent niet het gevoel ergens tussenin te zitten? Tussen ambities en mogelijkheden. Tussen willen vasthouden en moeten loslaten. Soms is er nog maar één oplossing: zelf het gat dichtfietsen.

Waarom wilde ik eigenlijk zo nodig dat gat dichtrijden? Er viel niets te winnen. Geen klassement, geen podium, geen enkele reden om mezelf nog eens flink pijn te doen. Bovendien ben ik inmiddels 71. Een leeftijd waarop je volgens sommigen misschien wat verstandiger met je resterende energie zou moeten omgaan. Toch vond ik het heerlijk. Dat korte moment waarop je besluit iets te proberen, niet zeker weet of het lukt en vervolgens ontdekt dat je lichaam nog steeds bereid is naar je hoofd te luisteren. Al kost het wat meer moeite dan vroeger.

Dat is volgens mij een van de mooiste eigenschappen van sport. De vreugde van een inspanning die nergens toe dient, behalve aan jezelf. Niet omdat iemand het van je verlangt. Niet omdat er iets te verdienen valt. Maar gewoon omdat je het zelf wilt.

Dat lijkt me, ook buiten de sport, geen onbelangrijke vaststelling.

Meer dan een fietsplan

Onze Giro begon in augustus 2022 als een tamelijk wild fietsplan van twee vrienden. Samen met Oege Boonstra wilde ik langs de grenzen van Italië fietsen. Van noord naar zuid, van zuid naar noord. Niet in één keer, maar in zeven blokken, verspreid over vier jaar.

Het werd een queeste. Meer dan fietsen door Italië alleen.

Negenenvijftig etappes, bijna vijfduizend kilometer en ruim vijftigduizend hoogtemeters later eindigde Onze Giro op maandag 12 oktober onder de Duomo in Milaan. De kathedraal schitterde in het gouden avondlicht. Een decor dat we zelf niet hadden kunnen bedenken. Familie en dierbare vrienden stonden ons op te wachten.

Een queeste volbracht.

En eerlijk is eerlijk, eigenlijk vind ik het jammer dat het erop zit.

Want gaandeweg ontwikkelde Onze Giro zich tot wat we later de lange weg naar dichtbij zijn gaan noemen. Ook de titel van het eerste boek dat inmiddels is verschenen. Een tocht over vriendschap, ouder worden, verlies en verdriet, de vreugde van vrijheid en de ruwe schoonheid van een Europees land. Een reis die zich niet alleen in kilometers en hoogtemeters liet meten.

Aan alles komt onverbiddelijk een einde. Dat weet ik als geen ander. Dus ook aan een fietstocht die vier jaar heeft geduurd. Toch kun je blijkbaar iets voltooien zonder dat je ermee klaar bent. Dat besef drong zich tijdens de laatste etappes steeds nadrukkelijker aan mij op.

Onze eigen peloton mores

Neem alleen al de betekenis van het peloton. Oege en ik begonnen met zijn tweeën. Twee vrienden. Ieder met een eigen karakter. Oege: een voetballer op een fiets, zoals hij zelf zegt. Allebei een eigen tempo en ongetwijfeld ook de nodige eigenaardigheden. Vier jaar lang moesten we het onderweg met elkaar zien te rooien. Dat ging eigenlijk altijd vanzelf. Duizenden kilometers lang.

Gaandeweg ontwikkelden we onze eigen peloton mores. Soms fietsten we naast elkaar en praatten we eindeloos. Bespraken we de toestand van de media, waarin we allebei zijn geïnteresseerd. Sportprestaties van TeamNL-atleten, of wereldproblemen. Soms reden we honderden meters uit elkaar, ieder met zijn eigen gedachten. Dan zeiden we kilometerslang niets. Dat hoefde ook niet. We wisten van elkaar dat we er waren en dat we elkaar verderop wel weer zouden treffen. Dat zegt meer over vriendschap dan de vraag wie er het vaakst op kop rijdt. Respect voor elkaars tempo, zonder elkaar kwijt te raken. Zo zou ik onze mores willen omschrijven.

Tijdens de laatste dagen van Onze Giro groeide ons kleine peloton. Eerst sloot Meindert aan, later Loes Nijssen en Ronald Keus. Op de slotdag kwamen er nog twee fietsers bij. Heidi Monseré en Kristof de Beats. Allemaal mensen die op hun eigen manier betekenis hebben in ons leven.

Met iedere nieuwe renner werd Onze Giro die laatste paar dagen steeds iets minder een onderneming van Oege en mij alleen.

Dat is een volgende ontdekking. Dat een prestatie aan betekenis wint wanneer je haar kunt delen. Hoe groter het peloton werd, hoe minder belangrijk het was wie er voorop reed of als eerste ergens bovenkwam.

Al bleef het natuurlijk leuk om af en toe nog eens een sprintje te trekken.

Het verlies van Mattis veranderde vanzelfsprekend alles. Ook de betekenis van Onze Giro. Wat begon als een sportief avontuur werd voor mij gaandeweg ook een manier om met dat onvoorstelbare verlies verder te leven. Dat klinkt misschien groot voor iets wat in essentie niet veel ingewikkelder is dan op een fiets stappen en beginnen met trappen. Toch is het precies wat deze tocht mij heeft geleerd. Je kunt je route nog zo zorgvuldig plannen. De hotels boeken, de beklimmingen bestuderen, het weerbericht controleren en de hoogtemeters berekenen. Maar het leven laat zich niet uittekenen als een GPX-bestand.

Er gebeuren dingen die je niet hebt voorzien. Soms prachtig. Soms verschrikkelijk.

In de sport proberen we veel te beheersen. Met trainingsschema's, data, analyses en prestatie-indicatoren willen we de uitkomst minder afhankelijk maken van het toeval. Begrijpelijk, zeker in de topsport. Ook ik had onze routes zorgvuldig uitgetekend. Maar geen trainingsschema bereidt je voor op alles wat je onderweg in het leven kan overkomen. Niet alles is maakbaar, hoe graag we dat soms ook zouden willen.

Ook dat is een les van Onze Giro. Misschien wel de moeilijkste. Het besef dat je uiteindelijk toch verder moet.

Altijd blijven doortrappen

Bij onze lunch aan het Comomeer, waar vier jaar eerder alles was begonnen, hield mijn lieve Kaya op de laatste dag een toespraak. Over doortrappen. Over het belang van doorgaan, ook wanneer het leven zich van zijn meest weerbarstige kant laat zien. De woorden van haar kwamen binnen.

Ik moest denken aan Maarten Ducrot, die mij jaren geleden aan de vooravond van mijn eerste Alpe d'HuZes een even eenvoudig als doeltreffend advies gaf: gewoon blijven doortrappen, dan kom je er vanzelf. Destijds vatte ik dat vooral op als praktische wielerwijsheid. Inmiddels weet ik dat er veel meer in besloten ligt.

Doortrappen betekent niet dat je altijd maar harder moet. Niet dat je voortdurend moet presteren of dat opgeven onder alle omstandigheden verboden is. Soms betekent het juist gas terugnemen. Iemand laten voorgaan. Ruimte geven aan verdriet. Accepteren dat je niet meer kunt wat je vroeger kon, zonder daarmee het plezier te verliezen in wat nog wel kan.

En soms betekent het dat je, op je 71ste, toch nog even uit het zadel komt om het laatste gat naar het achterwiel van een vriend dicht te rijden.