Als mini-straaljagers wiekt het nijdig krassende ouderpaar om ons heen. Hoe durven we hun kroost lastig te vallen! In onze onschuld zijn we tijdens de wandeling bijna op een nest pasgeboren scholeksters getrapt! Niet vanuit een verborgen nestje, maar open en bloot midden in het gras kijken twee vogelkoppies verdwaasd omhoog. Eens te meer blijken golf en natuur op Ameland onverbrekelijk net elkaar verbonden.

In golftermen heet Golfbaan Ameland een linksbaan met negen holes. Zo’n baan ligt aan zee, op zandgrond en heeft weinig andere vegetatie dan hoge zee- en heidegrassen en brem, een stevige, laag groeiende, groenblijvende plant. Golf.nl, de website van de Koninklijke Nederlandse Golf Federatie (NGF), noemt Golfbaan Ameland ‘een geweldige uitdaging voor golfers’ door de immer variërende weersomstandigheden. ‘Puur natuur. Stoer, ruig, wild, adembenemend, met snelle greens goed bewaakt door bunkers en een leuke waterpartij voor de afwisseling. Op de harde fairways kan veel lengte worden gemaakt.’

Waar golfers de baan gemiddeld met 7,4 waarderen, geeft Golf.nl een 8 en rangschikt Golfbaan Ameland, achter Domburg, De Haar, Driene en Hattem, bij de vijf beste negenholesbanen van Nederland. De Amelandse baan krijgt dat hoge cijfer mede vanwege het prima onderhoud door de greenkeepers. En vanwege de rust en stilte van de baan, die gelegen is in een Natura 2000-gebied, een paradijs voor ganzen, meeuwen, waterhoenen, grutto’s en scholesters (een scholekster heet op Ameland ‘bontelieuw’; op de golfbaan wordt jaarlijks gestreden om de Bontelieuw Cup) en een enkele torenvalk, waarvoor baanmanager Anton Peters onlangs een nieuwe kast op vier à vijf meter hoogte heeft geplaatst.

St. Andrews

Op de weg van Nes, aanlegplaats van de veerboot uit Holwerd, naar Hollum, tien kilometer verderop het eiland, klinken grutto’s, strijkt en kamt de wind het gras en galopperen paarden en grazen Hereford-runderen naast grote boerderijen. Het is, zo blijkt, de perfecte aanlooproute naar Golfbaan Ameland.

De baan ligt twee kilometer van zee en is in 1995 aangelegd in een kustlandschap van duintopjes en voormalig agrarisch land. De baan is licht glooiend en geïnspireerd op de beroemde Old Course in St. Andrews, Schotland. In de verte liggen hoge duinen en golfers hebben bijna altijd te maken met een stevige zeewind. Overal in de baan zie je de vuurtoren van het eiland.

Manager Anton Peters is verhinderd, daarom is Sybren de Witte vandaag mijn gids. De Witte is senior-lid van de Golfvereniging Ameland, loopt de baan elke week wel een paar keer en kent hem van haver tot gort. We beginnen in het clubhuis, dat door het vele glas een weids uitzicht biedt op de baan. De greens liggen er goed onderhouden bij, dat zie je zo, maar zijn door de aanhoudende droogte geelbruin uitgeslagen. Dat geldt ook voor de drivingrange, puttinggreen en de door een waterpartij omzoomde Par 3-baan, waar je ook zonder GVB mag spelen, op holes van 50 tot 120 meter.

Doordeweeks trekt de baan 20, 25 golfers per dag. “Lekker rustig”, aldus De Witte. “Zo loop je elkaar niet in de weg en dat is heerlijk spelen. Veel eilandbewoners golfen tussen de bedrijven door: ze komen van hun werk en doen even negen holes. In het weekend is het drukker. Dan is er veel aanloop van toeristen en van familie- en vriendengroepen die een weekend op het eiland doorbrengen.”

Door de droogte rollen de golfballen lekker ver dit jaar, merkt hij op. Maar zijn er ook minder vogels. “Er is voor hen minder voedsel in de grond te vinden.” Op de negenholesbaan staan vier soorten hei voor de roughs. “Veel golfers willen de roughs zo kort mogelijk, want dan kunnen ze het balletje sneller terugvinden. Maar het management wil de natuur zo min mogelijk bewerken en de hei verder laten uitgroeien. Dat is wel eens een twistpunt met golfers die het liefst een zo sportief mogelijke baan willen.”

Op een golfbaan, snijvlak van sport en natuur, slaat het noodlot soms wreed en meedogenloos toe. Een gans die de weg oversteekt en zich nietsvermoedend op het golfterrein begeeft, loopt het risico het loodje te leggen. “Soms kan een vogel nog net op tijd wegvliegen voor een naderende golfbal, soms haalt een golfer een vogel uit de lucht. Noemen we hier ook een birdie”, aldus de broodnuchtere De Witte.

Vakantiegangers

Hoe uniek gelegen en geprezen ook, de exploitatie van Golfbaan Ameland is verre van eenvoudig en vanzelfsprekend, vertelt manager Anton Peters een paar dagen later. “In 2017 was het bijna gedaan met golf op Ameland. Op het laatste moment nam de stichting Golfbaan Ameland de baan over van BV Golfbaan d’Amelander Duinen. De bank wilde al overgaan tot executie. Door de overname kon faillissement worden voorkomen en kon er een golfbaan op Ameland blijven.”

Anton Peters, voormalig eigenaar van een bouwbedrijf, is secretaris van het stichtingsbestuur en daarnaast, onbezoldigd, dus op vrijwilligersbasis, manager van de golfbaan. “De golfbaan wordt geëxploiteerd door de stichting Golfbaan Ameland en is thuisbasis van Golfvereniging Ameland. Stichting en vereniging streven dezelfde doelen na: de bekendheid van de baan vergroten, golfers laten ontdekken hoe plezierig een ronde van negen holes hier is en laten zien dat gastvrijheid bij ons hoog in het vaandel staat. Vakantiegangers en andere gasten kunnen zonder probleem deelnemen aan wedstrijden van de vereniging.”

Golfvereniging Ameland heeft 250 leden. Daarvan zijn er 50 à 55 bewoners van Ameland. “De andere tweehonderd zijn vakantiegangers, mensen die tijdelijk op het eiland wonen, er een zomerhuis hebben of op de camping verblijven.” Van hen, de vakantiegangers dus, zal in de toekomst de groei moeten komen, aldus Peters. “Als exploitant van de baan willen we golf op het eiland graag een netwerkfunctie geven en meer bewoners als vaste speler trekken. Anderzijds: er wonen op Ameland 3550 mensen. Kijk je naar hoeveel mensen er gemiddeld in Nederland golfen, dan zijn die 50 leden een redelijke afspiegeling van het landelijk gemiddelde. Meer spelers zoeken onder de Amelanders is moeilijk. Dan praat je over vijf mensen er jaarlijks bij. Dat is leuk, daar doen we het óók voor, want een golfbaan moet een sociale functie hebben. Maar met vijf erbij kan de baan zich niet bedruipen. Dat moet echt komen van de vakantiegangers en onze gasten.”

Eeuwige strijd

Voor hen heeft de golfbaan dan ook laaggeprijsde tarieven en er is een apart lidmaatschap voor golfers die tijdelijk op Ameland wonen of er, zoals voormalig Heerenveen-coach Foppe de Haan, een zomerhuisje hebben.

Behalve exploitatiezorgen die sterk samenhangen met de eilandligging van de baan en het beperkt beschikbare potentieel van golfers, brengt het beheer ook zorgen van ecologische aard met zich mee. Kort door de bocht: laat je je in je afwegingen leiden door de behoeften van de natuur of de sportieve behoeften van de golfers? Een strijd die zich dit jaar vooral manifesteert in de kwestie van lange of korte roughs!

Looproutes

Daar komt bij dat de golfbaan in mei/juni, het broedseizoen, wanneer vogels afkomen op de groene vlakten gras en hei, steeds meer last heeft gekregen van trekganzen, die op doortocht zijn en alleen op Ameland halt houden om te eten. Die trekganzen komen bovenop de al aanwezige standganzen, ganzen die het hele jaar op Ameland blijven en aan de noordkant van de golfbaan, grenzend aan het Natura2000-gebied, een broedplek hebben gevonden. “Dat gebied is inmiddels afgezet, er zitten diverse broedparen. In de ochtend zie je de ganzen in grote groepen de baan opkomen, gelokt door het water bij de Par 3 baan. Hun aanwezigheid is een grote zorg, want ze schijten de boel flink onder. Maar verjagen is verboden. Of ze trekken naar het andere vijvertje om hun jongen groot te laten worden, dat is het enig andere water in de omgeving van pakweg anderhalve kilometer.”

De overlast van de standganzen bestaat al tien, vijftien jaar, maar is, naarmate ze beter werden beschermd, groter en geworden. “Daardoor is hun populatie in dit gebied een stuk groter geworden. Ze hebben ook vijanden op Ameland, er zitten hier roofvogels zoals kiekendieven, sperwers, torenvalken en buizerds. Die eten jaarlijks misschien wel een paar honderd gansjes op, maar de overlast blijft groot.”

Ganzen met GPS-trackers

Vorig jaar werden bij een vogeltelling in de eerste week van mei meer dan duizend ganzen op de golfbaan geteld. “Dit jaar waren het er minder, maar het vraagstuk blijft: hoe ga je om met de ganzen? Samen met de gemeente, de provincie en de natuurbeheerders op Ameland wordt er op dit moment onderzoek gedaan naar hun locatie- en verplaatsgedrag. Een paar honderd ganzen hebben een zender om en worden gevolgd met een gps-tracker. Als de data beschikbaar zijn, kunnen er misschien looproutes worden aangepast en bepaalde vormen van overlast worden voorkomen. De ganzen steken namelijk op bepaalde punten de verbindingsweg over en dat is hartstikke gevaarlijk, voor mens en dier. Toeristen schrikken zich een ongeluk als groepen ganzen met al die kleintjes achter zich aan de weg overlopen en gaan vol op de rem. Anderen zien niet goed wat er gaande is en rijden er vol op in. Het geeft een enorme overlast, ook met fietsers. Iedereen op het eiland is ermee bezig.”

Foto's: Golfbaan Ameland

Dit artikel verscheen eerder in vakblad SPORTACCOM (editie 2-2025).

Lees ook: