“We noemen sport en bewegen altijd in één adem, maar waar we het hier in eerste instantie vooral over hebben, is dat we mensen aan het bewegen krijgen”, zei Tom van ’t Hek in een interview op SportknowHowXL.nl bij de verschijning van het adviesrapport. Daarmee raakte hij direct aan een oorzaak van sociaal-culturele belemmeringen die mensen kunnen ervaren om te gaan sporten of bewegen. Deze drempels ontstaan namelijk als mensen zich “zich buitengesloten voelen door een dominante cultuur van normen, waarden en omgangsvormen”, aldus een toelichting in het rapport. Op basis van interviews concludeerden de adviesraden dat mensen de sportwereld als sterk normatief ervaren: "In die wereld ligt de nadruk op competitie en de geschiedenis van de vereniging. Er is druk om beter te worden, om iedere training of wedstrijd aanwezig te zijn. De fixatie op het primaire doel van sporten en bewegen en de manier waarop bewegen en sport gepresenteerd wordt kan mensen afschrikken."

Ontbreken rolmodel

Mensen gaven ook aan een drempel te ervaren om buiten de eigen bubbel te gaan sporten of bewegen. "Dat geldt nog sterker als er ook sprake is van discriminatie of racisme. Het gebrek aan aanbieders waarin inwoners zich kunnen herkennen, waardoor ze zich gekend en vertrouwd voelen, speelt daarbij een rol. Daarnaast is een rolmodel zoals een ouder of vriend of een trainer waarin je je herkent vaak belangrijk om iets te ondernemen, zoals bewegen of sporten. Als dat ontbreekt, is het lastig om je bewegen eigen te maken. Het is dan ook moeilijker om geïntroduceerd te worden en je thuis te voelen in de sportwereld."

Voor volwassenen en kinderen (en hun ouders) met een beperking of chronische aandoening speelt nog een andere vorm van sociaal-culturele belemmering: zij zijn geregeld bang om te bewegen.

De Esther Vergeer Foundation Sportpoli heeft als kerndoel om kinderen met een lichamelijke beperking of chronische aandoening dezelfde kans te geven om te sporten als ieder ander kind. "Juist voor deze groep zijn de drempels vaak veel hoger", vervolgt Van Gelder. Met de Sportpoli’s wil de Esther Vergeer Foundation zorgen voor gelijke toegang tot bewegen. Ook het minder afhankelijk maken van toeval of een kind kan gaan sporten, zoals een een betrokken arts, een sportieve ouder of een geschikte vereniging in de buurt, is een doel. Daarnaast vindt de Foundation het belangrijk om gezinnen die extra ondersteuning nodig hebben verder te helpen. "Via de zorg bereikt de Sportpoli ook gezinnen die zelf de weg naar aangepast sporten niet kennen of lastig kunnen vinden. Onze Relatiemanagers Kind & Sport begeleiden ouders bij het zoeken naar een passende sportvereniging, regelingen en praktische oplossingen."

Vanuit de eigen ervaring heeft de Esther Vergeer Foundation een duidelijk advies. "De sleutel tot het verminderen van kansenongelijkheid is persoonlijke begeleiding. Zorg ervoor dat kinderen met een beperking of chronische aandoening niet alleen een advies krijgen om meer te bewegen, maar ook begeleiding naar een sport die bij hen past. Door zorg, sport en lokale sportaanbieders met elkaar te verbinden, kunnen veel meer kinderen structureel gaan sporten en meedoen in de samenleving. Sport is geen doel op zich, maar een krachtig middel om kinderen meer zelfvertrouwen, gezondheid, sociale contacten en gelijke kansen te geven."

De Nationale Wandeluitdaging geldt inmiddels als bewezen effectief en is door het RIVM benoemd tot erkende interventie. Extra bijzonder aan dit programma is het domeinoverstijgende karakter waarbij zorg, sport en welzijn samenwerken. In die samenwerking zit ook een advies voor anderen vanuit de Foundation: "Verbindt de domeinen zorg en sport aan elkaar zoals wij doen met deze wandelgroepen. Hiermee helpen we mensen vanuit de zorg en hun gezondheid om hun gedrag op gebied van bewegen te verbeteren onder professionele begeleiding door een buurtsportcoach."

John Blankenstein Foundation

Als het gaat om groepen die zich buitengesloten voelen of niet thuis in de sport dan verdient inclusie van LBHTIQ+ sporters meer aandacht, vindt de John Blankenstein Foundation. "Zij stoppen eerder of voelen zich niet veilig genoeg om in teamverband te sporten. Deze sporters durven niet voor hun geaardheid uit te komen", zegt Yvon van der Kroft, Algemeen bestuurslid van de John Blankenstein Foundation.

Met de workshop ‘Sport is voor iedereen’ leveren zij daarom een bijdrage aan kansenongelijkheid door inclusie en sociale veiligheid voor LHBTIQ+ sporters onder de aandacht te brengen bij verenigingen en sportorganisaties. "In deze workshops wordt expertise gedeeld op het gebied van het voorkomen dat LHBTIQ+ sporters zich niet veilig voelen en over hoe om te gaan met het 'uit de kast komen' van sporters."

Om de acceptatie van LHBTIQ+-sporters te bevorderen geeft Van der Kroft als advies: "Sportbonden, besturen van sportverenigingen en politiek moeten zich meer uitspreken en inzetten voor inclusie en een veilig sportklimaat."

In de volgende aflevering van deze rubriek kijken we naar organisaties die een oplossing bieden op institutionele en fysieke belemmeringen om te gaan sporten en bewegen.

Lees ook de eerdere aflevering van deze serie: