De strijd tegen agressief gedrag op de velden

Column Rutger ter Hoeven, voorzitter FC Weesp

Als voorzitter van een voetbalvereniging en clubscheidsrechter die ieder weekend wel een wedstrijdje fluit, heb ik persoonlijk direct of indirect helaas wekelijks te maken met agressie op en om de velden. Als ik eerlijk ben, begint dit invloed te krijgen op het plezier dat ik ervaar tijdens wedstrijden die ik als scheidsrechter begeleid. Ik ervaar erg weinig acceptatie van beslissingen – ook als die af en toe niet juist waren – of reflectie op eigen gedrag.

Als scheidsrechter en als lid van de tuchtzakencommissie in mijn rol als voorzitter, neem ik dagelijks besluiten op basis van onvolledige informatie en – letterlijk – een bepaald gezichtspunt. Ik probeer altijd eerlijk en onbevooroordeeld mijn besluiten te nemen, waar mogelijk na hoor en wederhoor van de verschillende partijen. Maar onderaan de streep is het vrijwel altijd zo dat een van de twee partijen teleurgesteld is in mijn besluit. Misschien juist wel omdat je als scheidsrechter de situatie neutraal probeert te bekijken, en als coach of speler de situatie juist gekleurd bekijkt vanuit het belang van jouw team of club. Daarom voelen besluiten denk ik vaak aan als onrecht, en het gevoel van onrecht zorgt vaak voor heftige emoties.

Ik wil in deze column graag een oproep doen aan spelers, coaches en toeschouwers, maar vooral ook een oproep doen aan de sportbonden (in ons geval de KNVB).

Sportiviteit belangrijker maken

Als spelers, coaches en toeschouwers iets meer acceptatie en reflectie zouden hebben, dan zou de sfeer op en om de velden veel prettiger en sportiever zijn, waardoor iedereen een prettige middag kan hebben. En vooral coaches hebben hier naar mijn mening een cruciale rol. Want vaak zie je dat wanneer een coach te fanatiek aan het coachen is of de confrontatie zoekt met de scheidsrechter, dat eerst zijn/haar eigen team, gevolgd door het andere team, en soms de toeschouwers dit gedrag volgen.

"De rol van de scheidsrechter is niet eenvoudig als eenling op een veld, en veel scheidsrechters voelen zich helaas niet altijd gesteund door de sportbond"

Rutger ter Hoeven - Voorzitter FC Weesp

Maar misschien nog wel belangrijker: ik zou de KNVB, als grootste sportbond van het land, willen oproepen om sportiviteit nog belangrijker te maken. De KNVB kan verenigingsbestuurders en scheidsrechters ondersteunen om de strijd tegen agressief en vervelend gedrag te winnen. Want de rol van de scheidsrechter is niet eenvoudig als eenling op een veld, en veel scheidsrechters voelen zich helaas niet altijd gesteund door de sportbond. Dit zorgt ervoor dat veel mensen geen zin hebben om scheidsrechter te worden, en dat veel actieve scheidsrechters stoppen. Dit probleem begint steeds groter te worden.

Suggesties aan de KNVB

Mijn suggesties aan de KNVB:

  • Eenduidige regels: voorkom regels die interpretatie vereisen zoals een handsbal of gele kaart die soms tot tijdsstraf van 5 minuten en soms van 10 minuten leidt. Dit zorgt voor onnodig veel discussie en maakt de sfeer vaak grimmig.
  • Spelregelbewijs: maak net als bij hockey het fluiten van enkele wedstrijden verplicht, zodat jongeren die hun spelregelbewijs moeten halen meer inzicht hebben dat het niet altijd eenvoudig is een situatie in te schatten zonder VAR of bedenktijd. Maar ook om te ervaren hoe leuk de rol van scheidsrechter kan zijn.
  • Uitsluiting van teams zonder herkenbare foto’s: veel teams hebben spelers zonder een recente, herkenbare foto in de KNVB-app die scheidsrechters gebruiken om de teamcontrole te doen. De controle van spelerspassen moet door de KNVB worden gedaan in plaats van de scheidsrechters, voorafgaand aan het seizoen. Administratie niet op orde = strafpunten.
  • Scheidsrechters en verenigingen informeren: bij incidenten is het prettig als de betrokken scheidsrechter en vereniging (slachtoffers) geïnformeerd worden over wat de consequenties voor de aanstichter van het incident is geweest.
  • Melden van incidenten vereenvoudigen: scheidsrechters en clubbestuurders wordt nu gevraagd om formulieren in te vullen binnen enkele dagen, waarin je de betrokkenen allemaal te spreken moet krijgen. Dit kost je als vrijwilligers best veel tijd als je het goed wilt doen. Vervolgens volgt een reactie vanuit de KNVB dan regelmatig pas na maanden, na heel veel najagen. Ik denk dat het goed zou zijn dit proces te vereenvoudigen voor vrijwilligers.

Ik hoop dat andere verenigingen en vrijwilligers mijn gevoel herkennen, en dat we in samenwerking met sportbonden tot een structurele oplossing kunnen komen om case by case ervoor te zorgen dat we vervelend en agressief gedrag echt gaan aanpakken.

Deze column verscheen eerder in vakblad SPORT Bestuur en Management.

Over de auteur

Rutger ter Hoeven is voorzitter van FC Weesp. In 2022, toen hij nog secretaris was, kreeg hij de titel ‘Groenste vrijwilliger van het Jaar’ voor zijn inzet bij het verduurzamen van de club. Dat leidde in 2024 tot de titel Sportaccommodatie van het Jaar 2024.