"Sport is heel erg belangrijk. Dat is natuurlijk niet vreemd dat ik dat zeg als oud-minister van Sport. Maar ik vind dat ook intrinsiek", trapt Edith Schippers het gesprek via Teams af. "Het belang van sport voor je gezondheid kennen we allemaal, maar het doet sociaal gezien ook veel voor de binding tussen mensen. Op de sportclub ontmoet je mensen die je normaal misschien niet tegenkomt. Sport kan zo echt als cement in de samenleving werken."

Dat gegeven was al scherp op het netvlies bij het ministerie van VWS toen Schippers in 2010 aantrad als minister. "Maar wat ik onderbelicht vond binnen het ministerie, was dat sport ook een enorme innovatieve voortrekkersrol heeft. Sport is economisch gezien ook van grote betekenis. Ik heb er veel energie in gestoken om dat idee op de agenda te krijgen bij het ministerie. Als het eruit werd gehaald, tikte ik het er weer terug in."

Vlucht naar voren

De innovatieve kracht van de sport is voor Schippers altijd helder geweest. "Bij sport gaat het om steeds beter worden en steeds beter presteren. Dan helpt het natuurlijk als je daarbij geholpen wordt door de kleding die het allerbeste past bij wat je doet of de materialen van een fiets tot een roeiboot, die je een voorsprong geven op de concurrentie. Dat vind ik het prachtige aan de sport: door die enorme drive om beter te willen worden, ontstaat een groep voorlopers waar je een synergie en inspiratie uit kan halen. En dat is voor mij de reden geweest om te kijken hoe we het bedrijfsleven, de wetenschap, en de sport veel beter aan elkaar kunnen verbinden om met elkaar die vlucht naar voren te maken."

Ze zag daarbij veel kansen om bedrijven meer bij sportinnovatie te betrekken. Schippers merkte dat bedrijven met ideeën moeite hadden om een klik te maken met de sport. "En eigenlijk is dat gek hè? Want Nederland is een land waarin het bedrijfsleven, de overheid en de wetenschap – de gouden driehoek – elkaar van oudsher heel goed weten te vinden. Ik zag dat in de samenwerking met de Nederlandse sport nog winst viel te behalen. Daarom heb ik geprobeerd om die werelden dichter bij elkaar te brengen."

Startsein Sportinnovator

Schippers gaf Harry van Dorenmalen in 2014 de opdracht een ‘Topteam’ van prominenten uit het bedrijfsleven, kennisinstellingen, de sport en de overheid te vormen. Van Dorenmalen werd voorzitter en vertegenwoordigde in dat team als directeur van IBM Europa het bedrijfsleven. Die eerste lichting van het Topteam bestond onder andere uit Maurits Hendriks, Eric van den Burg en Martin Olde Weghuis. Na het samenstellen van die ploeg ging Sportinnovator in 2015 echt van start. In tien jaar tijd is het programma uitgegroeid tot hét sportinnovatienetwerk van Nederland met meer dan 200 aangesloten partijen vanuit sport, bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid. Zij werken samen in de twintig Sportinnovator-centra aan innovaties voor top- en breedtesport. Sportinnovator heeft in het netwerk een aanjagende functie als (co)financier, verbinder, coach en promotor van innovatie voor sport en bewegen.

Snellere roeiboten

Schippers volgde de ontwikkelingen van Sportinnovator na haar ministerschap (2010-2017) meer van afstand. Maar met DSM, haar eerste werkgever na die ambtsperiode, kwam ze bij een multinational terecht waar innovatie in het DNA zit. "Zij hebben ook altijd veel met de sport gedaan. Toen ik nog minister was, waren zij al bezig met het verbeteren van de materialen voor bijvoorbeeld roeiboten. En als sponsor van de wielerploeg keek DSM naar betere materialen en naar de effecten van voeding op topprestaties. DSM was de grootste producent van vitamines en samenwerking met de wielerploeg is dan een uitgelezen kans om te kunnen onderzoeken wat de impact van voeding is op de prestaties. Ook het lichte en sterke materiaal Dyneema is een innovatie van DSM, wat onder andere in kleding werd verwerkt."

De laatste jaren ziet Schippers steeds meer innovatieve producten voor een breder (sport)publiek beschikbaar komen. Wat betekent dat die innovaties ook schaalbaar worden. "Allerlei innovaties die ik in mijn periode als minister alleen bij topsporters zag, zie je nu gewoon terugkomen bij consumenten. Kijk bijvoorbeeld naar de hele proteïnehype, of kleding die ultralicht is en ademt, of wat te denken van alle smartwatches en trackers die topsporters al gebruikten om van alles van hun lichaam te meten en signalen te krijgen. En nu gebruik ik dat zelf ook: iedere keer als ik te lang achter Teams zit dan geeft mijn horloge een melding: sta op!"

Het laat wat Schippers betreft de voortrekkersrol van de topsport zien, die haar ook aanzette tot Sportinnovator. "Ik denk dat we de topsport zo moeten blijven benutten, want dat inspireert. De kracht van topsport is toch dat een jongetje op de bank tv kijkt en denkt: ik ga voetballen want ik wil ook topvoetballer worden. Of een meisje met een beperking die iemand met maar één arm een tafeltenniswedstrijd ziet winnen of een sprint ziet trekken op twee blades, en denkt: ik kan dus ook sporten. Dat inspireert zo’n meisje om ook in beweging te komen."

Apotheken en preventie

Tegelijkertijd ziet de oud-minister van VWS dat op het gebied van het stimuleren van gezonde leefstijl meer innovatie nodig is. "Daarbij kun je kijken hoe je meer kunt innoveren op gedragsverandering. Leefstijl is natuurlijk een van de moeilijkste zaken om te veranderen." Haar huidige werkgever, Mosadex, waar Schippers sinds 1 januari 2025 CEO is, wil op dat terrein ook een nadrukkelijke rol spelen met een preventieagenda. Mosadex is een coöperatie van zelfstandige apotheken en bekend van de franchiseformule Service Apotheek. De Service Apotheken bevinden zich dicht bij mensen in wijken en in gezondheidscentra. "Die apotheken zijn heel erg laagdrempelig, want je kan zonder afspraak naar binnen lopen als je een vraag hebt over bijvoorbeeld medicijngebruik. Die functie willen we meer benutten voor preventie." Mosadex zet om die reden in op de leefstijlapotheek. Die gespecialiseerde apothekers helpen patiënten in het verbeteren van hun leefstijl. Denk bijvoorbeeld aan het uitvoeren van gezondheidschecks om afwijkende cholesterolwaarden te signaleren, zodat een patiënt tijdig actie kan ondernemen, of aan het afbouwen van verslavingen aan slaappillen of pijnstillers.

Met zowel Alles is Gezondheid als Sportinnovator wilde Schippers ook het bedrijfsleven stimuleren mee te doen in de preventieagenda. "Je hebt ook als werkgever een hele belangrijke rol in het gezond laten werken en het gezond weer thuis laten komen van je medewerkers, en als producent kun je je producten gezonder maken, met minder zout, suikers en ongezonde vetten."

In het programma Sportinnovator zat het betrekken van het bedrijfsleven uiteraard vanaf het begin al in haar opdracht die ze meegaf aan het Topteam. "Dat belang zit om te beginnen al in het feit dat de overheid het gewoon niet alleen kan. Je kunt denken dat de overheid de wereld kan veranderen, maar dat is niet zo. Je hebt andere partijen nodig om tot nieuwe oplossingen te komen, waaronder wetenschap en bedrijven. Ondernemers zijn vaak innovatief: zij kijken steeds: hoe kunnen wij het beter doen? Hoe kunnen we onze producten verbeteren? Hoe kunnen we onze processen verbeteren? Je moet dus ook de handen ineenslaan om die innovaties aan elkaar te koppelen en te zorgen dat daar meer snelheid op komt."

Internationale verbindingen

Die sportinnovatieve bedrijven zijn ook goed voor de internationale betrekkingen van Nederland, stelt Schippers. "Hoe vaak ik niet als minister van Sport ben gevraagd door een minister van een ander land of we kunnen samenwerken op het gebied van sport, maar ook op andere gebieden. Wij zijn als Nederland bijvoorbeeld goed in het bouwen van schaats- en voetbalstadions, we hebben veel kennis van crowd management, maar ik ben ook vaak aangesproken over de infrastructuur van onze fietspaden waarmee we veel grote steden inspireren. Op die manier inspireert sport niet alleen tot sociale verbinding in Nederland, maar ook internationaal. Dat moeten we echt blijven inzetten als Nederland."

Schippers vindt dat het belang van sport en innovatie in ons land lang niet altijd voldoende wordt erkend. "Ik denk dat we het belang van sport en innovatie enorm onderschatten in de samenleving. Ik heb er echt aan getrokken en hoop dat de nieuwe minister van Sport dit voortzet. Je kunt niet op honderd punten de nadruk leggen, maar het is voor mij altijd duidelijk geweest dat investeren in sportinnovatie zowel voor de sport, de samenleving, de economie en de internationale betrekkingen een groot effect kan hebben."

Voor de toekomst van Sportinnovator hoopt Schippers dat het programma kan blijven innoveren. "Je moet als overheid steeds kijken naar de instrumenten die je gebruikt: wat werkt nou goed en waar zouden we het nog beter kunnen doen of zouden we iets moeten veranderen om meer effect te krijgen?" Ze moedigt de weg die langer geleden al is ingeslagen om startups te begeleiden en bedrijven te interesseren voor sportinnovatie dan ook aan. "Bedrijven vinden het hartstikke leuk om te kijken of zij innovatieve producten hebben die ook in de sport toepasbaar zijn. En zeker als je onderzoek mee laat lopen, dan kun je echt producten beter maken."

Dit artikel verscheen eerder in vakblad Sport & Strategie editie 1-2026.

10 jaar Sportinnovator

Al tien jaar laat Sportinnovator zien dat innovatie in sport en bewegen werkt. In die tijd heeft het programma 1.250 innovatieve ideeën beoordeeld, meer dan 500 initiatieven ondersteund en zijn er ruim 100 innovaties op de markt gekomen. Deze innovaties hebben op verschillende manieren impact: van betere prestaties en meer plezier in sport, tot het vergroten van gezondheid en inclusiviteit in de samenleving. Van technologie tot sociale vernieuwing. Ga voor voorbeelden van innovaties met impact naar: www.sportinnovator.nl/impact

Bijschrift foto boven artikel: Edith Schippers nam tijdens het WK Beachvolleybal 2015 in Den Haag de Kennis- en Innovatieagenda 2015-2020 in ontvangst van Topteam Sport-voorzitter Harry van Dorenmalen (midden) en toernooidirecteur Bas van de Goor (links). Foto: Sportinnovator/Ronald Hoogendoorn