Wie denkt dat de hybride sportclub een nieuw fenomeen is, heeft het in ieder geval mis. Berend Rubingh, grondlegger van Back2Basiscs, legde haarfijn uit dat clubs niet richting een hybride vorm bewegen, maar dat altijd al zijn geweest. Hij liet daarbij een plaatje zien met drie in elkaar hakende cirkels voor ‘maatschappelijke waarde’, ‘ondernemende waarde’ en ‘verenigingswaarde’. In het overlappende centrum staat ‘hybride’. Alle succesvolle organisaties, ook bedrijven, moeten aandacht hebben voor deze drie elementen. Dat hebben verenigingen ook altijd al gehad, legde Rubingh uit. "De accenten liggen alleen wat verschillend. Daar waar we het ondernemerschap vroeger wat meer op de achtergrond hadden, komt dat nu meer op de voorgrond." De uitdaging zit wat hem betreft in de balans: "Hoe groot kunnen we dat maatschappelijke of vooral het ondernemerschap inbrengen en bedreigt dat dan de onderlinge verbinding? Daar moet je voor oppassen."

Verenigkracht

Rubingh heeft de overlap van een hybride club eerder ook de twilight zone genoemd. Bij verenigingen kunnen met name de verenigkracht en het ondernemerschap elkaar bijten. "Het ondernemerschap kan afbreuk doen aan jouw verenigkracht. Net zoals die verenigkracht kan doorslaan in heilige huisjes, waardoor mensen niet meer ontvankelijk zijn voor ondernemerschap. Ik zie ondernemerschap meer als een hygiënefactor, je moet je bedrijfsvoering en lidmaatschapsgelden op orde hebben als club. Terwijl ik de verenigkracht, de wijze waarop mensen verbonden zijn, veel meer als een warme stroom voor de overleving van die organisatie zie. Beide zijn nodig maar ze moeten elkaar wel versterken."

Hij vond het verhaal wat Rohit Culati, CEO van fitnessketen Sportcity, in dezelfde sessie daar een goed voorbeeld van. "We moeten in de sport het idee loslaten dat we met verschillende partijen te maken hebben: jij bent ondernemer en commercieel dus je bent met winst maken bezig. En verenigingen zijn per definitie goed bezig. Dat loopt in elkaar over. Dat zie je ook bij de Google’s etc. die snappen dat je dat verenigen moet cultiveren en dat je die maatschappelijke waarde moet waarborgen om succesvol te zijn."

'Wij/zij'-gevoel

Toen Culati in de eerste ronde vertelde over hoe hij bij Sportcity het verenigingsgevoel in zijn clubs wilde inbrengen, merkte hij bij de aanwezigen toch een ‘wij/zij-gevoel’ van verenigingen ten opzichten van ondernemende aanbieders. "Er werd mij verweten dat ik geen ALV heb. ‘Als je een ALV hebt dan weet je hoe moeilijk het is om een achterban te managen’. Daarop antwoordde ik dat ik stakeholders en medewerkers heb. En belangrijker: als mijn leden niet tevreden zijn met wat ik bied dan zijn ze weg. Zij zijn misschien wel harder dan de ALV van een vereniging."

In zijn presentatie greep hij terug op de drie cirkels van Rubingh en vertelde dat bij Sportcity de focus lang te veel lag op het ondernemerschap. "We misten het verenigingsgevoel wat een sportclub van nature heeft. Daar waren we het meest jaloers op. We zijn daarom meer gaan inzetten op community’s zodat mensen het gevoel hebben dat de club van hen is." Het omvormen naar een hybride sportclub zag hij in zekere zin als noodzaak. "Ik geloof ook echt dat je hybride moet zijn om er voor je leden te zijn."

Ontmoetingsplek

De maatschappelijke waarde versterkte Culati door nadrukkelijk de verbinding met lokale initiatieven in de buurt van de sportscholen te zoeken. Hij kan eindeloos veel voorbeelden noemen. In Amsterdam komt bijvoorbeeld een groep van vijftien ouderen naar een Sportcity-locatie voor valpreventie. Samen met inloophuis @ease uit Amsterdam Zuid-Oost wist hij ook jongeren naar een Sportcity-club te halen. "Ik zei tegen een sportcoordinator kom bij ons trainen in de downtijd op donderdag, zonder lidmaatschap. Ik dacht nog: er komt niemand, maar er stonden gewoon 10 jongens en die komen nu elke week. In Zuid-Oost gaan we een extra les erbij doen." Ook met buurtsportcoachorganisaties en MIND US zijn op verschillende plekken al samenwerkingen ontstaan om specifieke groepen te betrekken. "We openen onze club ook voor mensen die geen geld hebben om te sporten. Ze kunnen bij ons gewoon binnenlopen en hebben ook een ontmoetingsplek."

Culati merkt dat die verbinding vooral ontstaat door lokaal enthousiasme van een wethouder of een buurtsportcoach. Tot zijn grote frustratie gaat het opzetten van een samenwerking op grotere schaal nog moeizaam. "Ik kom er niet doorheen bij veel sportbonden. Niemand durft. Ik ga nu gewoon direct naar de verenigingen. Ik heb tot nu toe altijd gefocust op bovenaf, maar dat duurt te lang of ze bellen mij niet meer terug. En wij hebben echt wat te bieden want veel verenigingen verliezen leden." Hij heeft al gemerkt dat de KNHB voor haar hockeyverenigingen het meest openstaat voor een samenwerking waarbij leden met een combilidmaatschap op het hockeyveld en in een sportschool kunnen trainen. In sessieleider Joëlle Staps, directeur van de Nevobo, heeft hij bovendien ook een gelijkgestemde gevonden. "We moeten die samenwerking gaan vinden. Dus ik ga een laagje dieper. Joëlle kan mij daar heel erg bij helpen. De Nevobo had mij bijvoorbeeld eerder al op het podium gezet van het volleybalcongres voor verenigingsbestuurders. Het helpt als het zo vanuit de bond komt."

Communitygevoel

Met zijn uitgestoken hand, deelde Culati zijn ideale toekomstbeeld. "Mijn droom is dat wij met zijn allen in een stad sport toegankelijker maken. En dat je van alles lid kan zijn met één abonnement of pas. Delen, daar gaat het om. En van elkaar leren. Wij leren heel veel van verenigingen. Verenigingen kunnen misschien van ons leren dat wat je niet goed kunt aan een ander overlaat, bijvoorbeeld energiebeheer, ledenadministratie of de planning van trainers. Laat dat toch aan commerciëlen over. En bouw de community voor en met ons. Daar zijn we niet zo goed in. Het lukt wel maar het kan veel sneller."