In de voetsporen van Foekje

30 april 2018 // Perstribune
In de voetsporen van Foekje
Caster Semenya
‘Kijk, daar lopen jongens mee’, riep een tante vol verbazing die toevallig op bezoek was, toen tegelijkertijd, even toevallig, de televisie beelden vertoonde van een 800 meter voor vrouwen (nooit dames zeggen). Het was een Grand Prix-wedstrijd, een van de vele die mij gestolen kunnen worden. Sport is alleen interessant (om naar te kijken), als de echte hoofdprijzen verdeeld moeten worden, maar dat is een privémeninkje dat ik liever voor me houd in de aanloop naar de jaarlijkse Fanny Blankers-Koen-ontmoeting in Hengelo.

Mijn tante had natuurlijk ongelijk. Het betreffende tafereel toonde de eindsprint van drie jongensachtige vrouwen, een klasse apart met in hun kielzog een kansloos treintje van minder robuuste mensenkinderen. Bij het machtsvertoon van Caster Semenya, vooral zij, moet ik altijd denken aan Foekje Dillema. In de biografie van Fanny Blankers-Koen is een hoofdstuk besteed aan het letterlijke en figuurlijk ‘af rangeren’ van een even jongensachtige Friezin, nu bijna zeven decennia geleden. Op weg naar een interland in Frankrijk werd zij door officials naar de trein geleid, terug naar Friesland. Terug naar het noordoostelijk gelegen platteland om daar te verdwijnen in de anonimiteit. Vol schaamte. Het eerste jaar durfde zij alleen in het donker naar buiten.

Een vernederende keuring (in de ‘verlosstoel’ bestemd voor zwangere vrouwen) ging vooraf aan de ‘diskwalificatie’. Ja, dat waren nog eens tijden, zo halverwege de vorige eeuw, toen dames in de sport nog dames genoemd moesten worden. En heren ook nog heren heetten en zich zodanig gedroegen. Foekje bleek als huishoudelijke hulp in de omgeving van Burum een enorme aanwinst. Zij verplaatste volgens de sterkste verhalen in haar eentje hele gasfornuizen, waar elders minstens vier krachtige mannenarmen aan te pas moesten komen. 

Mannelijk testosteron

Arme Foekje, ik las met plaatsvervangend verdriet haar eigenhandig keurig geschreven naam voorin het boek dat Klaas Peereboom schreef over de Spelen van Londen (1948) met de hoofdrol voor Fanny, in wier voetsporen zij zo graag had willen treden. Zal Caster Semenya ook over vergelijkbare publicaties beschikken op haar boekenplank, misschien wel van een tante gekregen als verjaardagscadeau met ook voorin haar eigen naam genoteerd? Foekje en Caster zijn niet in alle opzichten te vergelijken, maar je hoeft niet voor psycholoog te hebben gestudeerd om te suggereren dat uiterlijk uit de toon vallende kinderen zoals zij geen benijdenswaardige verschijningen waren op het schoolplein. Geen wreder platform dan de afkeuring (voor de afwijking) van de jeugd. Hun wraak zochten zij op het sportveld.

Geen wreder platform dan de afkeuring (voor de afwijking) van de jeugd. Hun wraak zochten zij op het sportveld

Als het goed is en de medische specialisten van de IAAF, de internationale atletiekfederatie, hun zin krijgen zal ook Semenya snel naar de anonimiteit van wie weet ook wel een baantje in de huishouding verdwijnen. Zij moet op straffe van uitsluiting met hulp van de medicijnkast haar door god gegeven buitengewone hoeveelheid mannelijk testosteron tot ‘normale’ proporties terugdringen. Fysiologen voorspellen in haar geval een terugval van minstens een handvol seconden op haar specialiteit, waardoor zij automatisch zal worden verwezen naar het achterveld.

Uitblinkers

Ik moet heel eerlijk zijn en op deze plaats bekennen dat ook ik niet graag naar de olympische finale van de 800 meter met vrouwen als de Zuid-Afrikaanse in de hoofdrol keek. Dat vooral vanwege de voorspelbare afloop. Met dezelfde tegenzin kijk ik naar de meeste stadsmarathons, waar wagonladingen vol van die uiterlijk schitterende pluisjes uit de hoogvlaktes van het Rift Gebergte hun voor mij volstrekt inwisselbare strijd leveren voor de winst. Geen mens die het voorstel durft te lanceren om hier ook maar een of andere corrigerende, kunstmatige greep uit de medicijnkast te propageren. Om al die arme, witte en kansloze jongens en meisjes enig uitzicht op het podium te bieden. Zo sneu!

Fysiologen voorspellen in haar geval een terugval van minstens een handvol seconden op haar specialiteit

Ik mag geen copyright opeisen bij de vaststelling dat topsport per definitie oneerlijk is. Wel of geen fysieke en/of mentale voordeeltjes meegekregen in de wieg van moeder Natuur die hier volstrekt willekeurig te werk gaat. Alle godenzonen en –dochters zouden daar misschien iets vaker bij stil moeten staan voor zich in superieure zin te uiten. Het geldt in meerdere mate bij de ‘dochters’, wel of niet zichtbaar beter bedeeld met mannelijk testosteron, de beste ‘doping’ bij de meeste topsport. Graag verwijs ik hier naar wijlen Puck van Duyne-Brouwer, olympisch zilver op de 200 meter (Helsinki, 1952), prachtige, fotogenieke atlete. Uit Een koningin met mannenbenen: ‘Natuurlijk had ik iets stoers. Laten we maar zeggen dat ik heel manlijke dingen goed kan behappen. Ik weet wel heel zeker dat de uitblinkers in de vrouwensport degenen zijn met het meeste mannelijk testosteron in hun bloed.’ Dag Caster!

Foto: Wikimedia

  • Kees
    Door Kees Kooman
    Kees Kooman is auteur van de in 2016 verschenen 'biografie van de snelheid': Sprintkoninginnen, van Fanny tot Dafne. Eerder schreef hij boeken over uiteenlopende onderwerpen: sportbiografieën over Fanny Blankers-Koen en Anton Geesink (genomineerd voor de Nico Scheepmakerprijs), Boerenbloed, Eerlijk over later (genomineerd voor de M.J. Brusseprijs). Als journalist rapporteerde hij bij negen Olympische Spelen.


    Pijl
Verplicht Verplicht
Verplicht


Verplicht

Reload Image
  • Nog geen reacties aanwezig.

Journalisten

Willem Vissers
1 oktober 2014
Voetbalverslaggever De Volkskrant
Pijl
Voetbalverslaggever De Volkskrant
Henk Hoijtink
10 november 2014
Voetbalspecialist en chef sport Trouw
Pijl
Voetbalspecialist en chef sport Trouw
Wybren de Boer
27 oktober 2014
Eindredacteur NOS Sport
Pijl
Wybren de Boer is eindredacteur bij de NOS Nieuwsdienst Sport. Daarvoor werkte hij als s...

Laatste nieuws

17 augustus 2018
Ode aan de Sportvereniging door Rudmer Heerema:
Pijl
In het vakblad Sport & Strategie (editie 3-2018) laten we een klaroenstoot klinken en...
17 augustus 2018 // Bonden
15 augustus 2018
Sportimpuls geeft ouderensport in Lisse een zetje in de rug
Pijl
Lisse is een sportief dorp in de Bollenstreek. Toch is het aanbod voor 65-plussers matig,...
15 augustus 2018 // Overheid
14 augustus 2018
Ode aan de Sportvereniging door Jacques Brinkman:
Pijl
In het vakblad Sport & Strategie (editie 3-2018) laten we een klaroenstoot klinken en...
14 augustus 2018 // Bonden