Zij die gaan crashen, groeten u

16 juli 2017 // Perstribune
Zij die gaan crashen, groeten u

Wielrennen gevaarlijker geworden dan Formule 1

Al 21 renners hebben deze Tour de France moeten verlaten, veelal door valpartijen. Blijkbaar is het cyclisme niet bij machte om zijn mooie sport zo te reguleren dat ze spannend, attractief én verantwoord blijft. 

Ze kregen het beste eten, de beste wondermiddelen en de avond voor het treffen nog eens alles wat ze wensten, tot vrouwen toe, al bleven de meesten ver weg van de verleiding, bang voor wat zou komen. Ze trainden en pijnigden hun lichaam elke dag voor de strijd. De dag dat ze deel waren gaan uitmaken van het circus, waren ze wettelijk dood verklaard. Hun erecode was niet huilen bij een nederlaag, na het ter aarde storten opstaan zolang dat kon en nooit om vergiffenis vragen... 

Er zit tweeduizend jaar en meer tussen de gladiatoren van het oude Rome en het wielrennen van vandaag. Wielrenners, ooit de dwangarbeiders van de weg genoemd door de illustere collega Albert Londres (1924), zijn onze moderne gladiatoren, overgeleverd aan de grillen van de Organisator in plaats van de Imperator. 
Tourbaas Christian Prudhomme evalueerde op de rustdag en "was gelukkig met de eerste week". Lance Armstrong schoot in een kramp in zijn dagelijkse podcast en vroeg zich af wat de brave man had gerookt want één etappe, die van zondag, had dertien renners hun deelname gekost. Twee van hen zouden het misschien ook in een vlakke rit niet hebben gered. De helft gaf op van ontbering in een veel te zware en lange rit met drie cols buiten categorie, waarvan de eerste al na zestig kilometer. De andere helft gaf op omdat ze crashten. Onder de opgevers twee kandidaten voor het podium, onder wie de eerste uitdager, een eerdere ritwinnaar en een toekomstige kandidaat-Tourwinnaar. Eerder al waren met Alejandro Valverde, Mark Cavendish en Peter Sagan drie andere smaakmakers en potentiële ritwinnaars verdwenen. Maar de Tourbaas, die prees zich toch gelukkig met de eerste Tourweek. 

Amateur Sport Organisation 

Amaury Sport Organisation of ASO heet de modernste partij te zijn in het hedendaagse wielrennen, maar vorig jaar doopte ze zichzelf ongevraagd om in Amateur Sport Organisation toen ze een peloton op een overvolle gehalveerde Ventoux naar boven joeg. De ellende was niet te overzien en de eerste die op een stilstaande motor knalde, luisterde naar de naam Richie Porte. Vervolgens kreeg hij Chris Froome en Bauke Mollema in zijn nek. Daarna ging Froome lopen en het vervolg kennen we. Froome won. 
Om even bij Porte te blijven: twee weken later in Rio tijdens de Olympische Spelen crashte hij opnieuw, in een levensgevaarlijke afdaling waarvan de renners achteraf getuigden dat die er beter niet had ingezeten. ASO was hier niet in het spel, wel de internationale wielerbond UCI. De stuurvaardigheid van Porte, waaraan werd getwijfeld nadat hij zondag in de negende etappe tegen zeventig per uur in een bocht de graskant inreed en tegen de rotswand aan de overkant eindigde, was daar niet in het spel. Porte viel in Rio omdat hij een gevallen renner niet kon ontwijken. 

Waar alle andere sporten met een verhoogd risico in het verleden soms drastische maatregelen hebben genomen om de veiligheid te verhogen, ging het in wielrennen van kwaad naar erger: almaar meer renners rijden op almaar minder daarvoor geschikte wegen tegen almaar hogere snelheden.

Dat overkwam deze Tour ook Geraint Thomas toen die Rafal Majka niet kon ontwijken. Ook die was gevallen. Thomas ging naar het ziekenhuis met een gebroken sleutelbeen, Majka reed de rit volledig geschaafd uit en stapte een dag later af. Om het even helemaal open te trekken, rewind naar de Giro van dit jaar: toen werd Geraint Thomas omvergekegeld omdat Wilco Kelderman tegen een stilstaande motor was geknald. Thomas verliet even later de Giro om zich te concentreren op de Tour, die hij zondag ook moest verlaten omdat hij... was gevallen. 

Die motor van de Giro was in eerdere koersen al kop van Jut omdat er te veel zijn, op te smalle wegen en ook daar zijn al renners (Stig Broeckx die het overleefde en Antoine Demoitié die het niet overleefde) onzacht mee in aanraking gekomen. 

Aanvaard risico 

Sport is zelden ongevaarlijk, maar om dat gevaar in te schatten, bestaat er een begrip: aanvaard risico. Wie de K2 op wil - de meest dodelijke berg - weet dat voor elke vier succesvolle beklimmingen er één het leven laat. Ook een beenbreuk in het voetbal is een aanvaard risico. Een grote kans op een beenbreuk als telkens dezelfde speler schoppend jouw richting uitkomt, is dat niet. Een occasionele val bij wielrennen is een aanvaard risico. Twintig zware valpartijen in één rittenkoers is geen aanvaard risico, maar een groot probleem. 

Wielrennen is van alle olympische sporten - zomer en winter - de gevaarlijkste geworden, ook gevaarlijker dan de formule 1 of motorrijden. Waar alle andere sporten met een verhoogd risico in het verleden soms drastische maatregelen hebben genomen om de veiligheid te verhogen, ging het in wielrennen van kwaad naar erger: almaar meer renners rijden op almaar minder daarvoor geschikte wegen tegen almaar hogere snelheden. 

Daarvoor wordt een zware tol betaald. In 2002 verdwenen tot aan de eerste rustdag (na negen ritten) gemiddeld zo'n vijf renners uit het peloton. Tot 2010 waren er jaren met uitschieters, maar het gemiddelde bleef rond zes tot zeven uitvallers. Vanaf 2011 steeg dat spectaculair met respectievelijk 16, 17, 13 en 14 renners die na negen ritten uit de race moesten stappen. Vorig jaar was nog eens een goed jaar, of ten minste een goede eerste week, met maar vijf uitvallers. Uiteindelijk zouden er 22 of 11 procent de strijd moeten staken. Na de eerste rustdag in deze Tour waren al achttien renners naar huis. Een daarvan (Sagan) was niet gevallen maar weggestuurd. 

Blijkbaar is de wielerwereld niet bij machte om haar eigen mooie sport zo te reguleren dat ze spannend, attractief én verantwoord blijft. 

Dat is niet te verwonderen als je ziet wie in het wielrennen aan de knoppen zit. Ooit is onder de auspiciën van de UCI een commissie opgericht om zich te buigen over de uitdagingen van het wielrennen in de 21ste eeuw. Ik werd daar ook voor uitgenodigd en we hebben het vaak over doping gehad, en over de wankele economische basis en over de gevaren. In ons werkgroepje zat Bernie Eisel, toen wegkapitein van Team Sky en nu van Dimension Data. Eisel had wel oren naar een atletensyndicaat dat zijn fiat zou moeten geven aan wedstrijdparcoursen en reglementen op maat van een veiliger wedstrijdverloop.

Het hedendaags wielrennen is de meest auto-destructieve van alle sporten. Als hij maar géén wielrenner wordt, want hij valt gegarandeerd halfdood. Overbevraging van de atleet in al zijn vormen - loodzwaar of levensgevaarlijk - loopt als een rode draad door het wielrennen.

In onze werkgroep koppelden we alles aan elkaar - doping, gevaar en de zwakke economische basis waren volgens ons onlosmakelijk met elkaar verbonden - maar we werden niet serieus genomen door de anderen. Daar zat nochtans schoon volk, jammer genoeg allemaal met hun eigen agendaatje: Tourbaas Christian Prudhomme en toenmalig UCI-voorzitter Pat McQuaid, net als zijn opvolger Brian Cookson. De meeste bobo's vonden dat wielrennen het opperbest stelde. 

Topsport hoort minimale eerlijkheid na te streven en moet vooral zorg dragen voor de atleten. In het wielrennen vallen ze zich met wat meeval een breuk of gaat hun hart rare dingen doen. Als het even tegenzit, vallen ze zich dood of in een coma. En als de renners niet vanzelf vallen, bestaat nog altijd de levensgrote kans dat ze omver worden geknald door een motor, door een gekke toeschouwer of door allebei. Het is de laatste dagen rustig gebleven, maar welke ouder bij zijn volle verstand jaagt zijn kind nog de fiets op na dat eerste weekje Tour de France? 

Geld boven verstand 

Het hedendaags wielrennen is de meest auto-destructieve van alle sporten. Als hij maar géén wielrenner wordt, want hij valt gegarandeerd halfdood. Overbevraging van de atleet in al zijn vormen - loodzwaar of levensgevaarlijk - loopt als een rode draad door het wielrennen. De renners die zich daartegen hebben verzet, kun je op één hand tellen. Meestal hebben ze alles lijdzaam ondergaan, in zoverre dat ze lange tijd hun dopinggebruik ermee vergoelijkten. 

Typisch aan wielrennen is het kortetermijndenken en de steeds kleiner wordende portemonnee die altijd voorgaat op het grotere belang en op het gezond verstand. Het peloton heeft al tig unieke kansen gemist om een statement te maken, zoals destijds in de Ronde van Oman toen het hen te heet onder de banden werd en ze niet meer verder wilden. Het oldskool wielrennen maakte zich daar toen vreselijk druk over en de ploegleidingen waren het er ook niet helemaal mee eens. Het had de aanzet kunnen zijn tot meer, maar het werd minder. 

De moordende etappe van afgelopen zondag die dertien uitvallers eiste - een record voor de laatste halve eeuw Tour - kreeg kritiek voor de gevaarlijke afdaling van de Mont du Chat. Zelfs Romain Bardet, die als snelste daalde en ontsnapte, vond het na een zware etappe van het goede te veel. 

Het is met de veiligheid en de spankracht een beetje zoals met de doping destijds: de incrowd van de koers vindt dat ze dat zelf kunnen sturen. Ze dwalen. Ook de renners, maar hen treft geen schuld, zijn niet de oorzaak maar de slachtoffers van alles wat fout gaat in de wielersport en van alle partijen hebben zij het minste in de melk te brokken. 

Toureigenaar ASO wekt inmiddels de indruk dat ze de heroïek van de gebroken wervels of sleutelbenen en geschaafde billen niet ongenegen is. Om de zoveel kilometer een flinke val en obstakels in de eindfase houden de kijkers aan de tv, want aan deze Tour de France met zijn lange saaie etappes is veel vaker geen lol te beleven dan wel.

Het recept voor een veiliger en spannender wielrennen lijkt voor de hand te liggen: kleinere ploegen, minder ploegen, kortere etappes en een goed beveiligd parcours met aankomsten zonder obstakels, doenbare afdalingen en hellingen. Begrijpelijk dat geld wordt verdiend aan aankomst- en startplaatsen, maar de veiligheid moet het eerste criterium zijn. 

Het is bepaald vervelend dat de UCI geen werkgroep veiligheid heeft, dat er nog steeds geen studie is over de oorzaak van de valpartijen en dat met de nakende UCI-voorzittersverkiezingen niemand zijn nek durft uit te steken. Toureigenaar ASO wekt inmiddels de indruk dat ze de heroïek van de gebroken wervels of sleutelbenen en geschaafde billen niet ongenegen is. Om de zoveel kilometer een flinke val en obstakels in de eindfase houden de kijkers aan de tv, want aan deze Tour de France met zijn lange saaie etappes is veel vaker geen lol te beleven dan wel. Behalve dan die ene krankzinnige zondag en eergisteren de laatste driehonderd meter. 

Wielrennen is brood en spelen, de Hunger Games op twee wielen, en dan nog in een omgeving die daar niet is voor geschikt: het is wachten op de volgende dode of zwaargewonde. Als het wielerbestel niet inziet dat er iets moet veranderen, zal de buitenwereld haar daar op den duur toe verplichten. 

Dat kan ook de economie zijn, want alle parameters staan in het rood: met deze sport gaat het in sneltempo bergaf. L'Equipe, de grootste wielerkant van de wereld, begon van de week met de Tourpagina's na twintig andere pagina's sportnieuws. Een andere optie is verder blijven aanmodderen in de marge: in het moeras van de vergetelheid vallen de zwaar geblesseerden en doden minder op. 

Foto: YouTube


Verplicht Verplicht
Verplicht


Verplicht

Reload Image

Journalisten

Jaap De Groot
24 oktober 2014
Chef sport De Telegraaf
Pijl
Chef sport De Telegraaf
John Volkers
7 juli 2014
Sportredacteur De Volkskrant
Pijl
Sportredacteur De Volkskrant
Hans Klippus
28 mei 2014
Verslaggever AD Sportwereld
Pijl
Verslaggever bij AD Sportwereld.

Laatste nieuws

17 december 2017
Nieuwe vacatures in de sport bij: SportFriends, KNZB en Kenniscentrum Sport
Pijl
Wie op zoek is naar een (nieuwe) baan in de sport of een openstaande vacature heeft, kan t...
17 december 2017 // Bonden
14 december 2017
De internationale sportweek van S&S: Esports op de Spelen en ISU is schatrijk
Pijl
Om een jongere doelgroep aan te spreken zou het IOC maar wat graag esportsdisciplines aan ...
14 december 2017 // Buitenland
13 december 2017
7 tips om je Engelse uitspraak te verbeteren
Pijl
Een gewetensvraag: ‘Hoe klink jij eigenlijk als je Engels spreekt? Klink jij als een Louis...
13 december 2017 // Ondernemerschap