Doping, de grote sprong voorwaarts

14 december 2016 // Perstribune
Doping, de grote sprong voorwaarts
Professor McLaren (midden) tijdens de perspresentatie van zijn WADA-rapport.
Na hertesting van 1243 stalen: atletiek en gewichtheffen dé dopingsporten, 'Oostblok' probleemregio

39 stuks of vier procent van de medailles van Beijing 2008 zijn afgenomen. Nog vier jaar kan worden gejaagd op de fraudeurs van Londen en die van de Spelen van Rio kunnen zelfs nog tot de zomer van 2026 tegen de lamp lopen. De stok achter de deur lijkt te werken.    

Het is met de strijd tegen de doping zoals met de wereld: iedereen denkt dat het slecht gaat, terwijl we er beter voorstaan dan ooit. Na het in kaart brengen van alle rapporten van de hertestingen, zette Sport & Strategie de cijfers op een rij. Het rapport van McLaren over de wijdverspreide doping in Rusland laat het tegendeel vermoeden, maar nooit in de vijftigjarige geschiedenis van de dopingbestrijding is zo weinig geslikt en gespoten en zijn tegelijk zoveel atleten tegen de lamp gelopen. En, ook verheugend: het opnieuw testen van dopingstalen was al lang begonnen vóór het eerste deel van het rapport in juni verscheen.

Dopingverstrekker én testontwerper 

De vaders van dit succes komen soms uit een vreemde hoek. Neem nu Grigory Rodchenkov, het labohoofd van het dopinglab in Moskou en van de Winterspelen in Sotsji, en voornaamste informant van het pas verschenen grote dopingrapport. Hij werd begin dit jaar klokkenluider en liep over naar het Westen om de geheimen van het Russisch dopingsysteem uit de doeken te doen. 

Rodchenkov leerde jarenlang de Russische atleten hoe ze de verboden spierversterker turinabol moesten gebruiken en toch onder de detectieradar konden blijven. Maar het was ook diezelfde Rodchenkov uit Moskou die in 2012 een verbeterde opsporingsmethode publiceerde, uitgerekend voor turinabol. De detectieperiode voor een kuur Oral-Turinabol - zoals het destijds in de DDR ontwikkelde spierversterkend hormoon voluit heet - werd ineens een half jaar. Waarop Rodchenkov voor zijn eigen sportieve clientèle veiligheidshalve overschakelde naar stanozolol, het hormoon van Ben Johnson en moeilijker opspoorbaar. 

Dat feest duurde maar kort, tot de labo’s van Gent en Keulen op hun beurt in 2013 een methode ontwikkelden om verder terug te gaan voor stanozolol. Rodchenkov, zo leerden we uit het eerste McLaren-rapport, schakelde dan maar over naar trenbolone, een anabolicum uit de vetmesterij, wat het onderzoek ernaar ernstig bemoeilijkt. Bij de dit jaar herteste stalen van de Spelen van 2008 en 2012 waren er tot nog toe 83 positief: in 79 gevallen gingen het om turinabol en/of stanozolol. Geen enkele trenbolone werd opgespoord, voorlopig althans.

Twee keer goud weg

De Kazakse gewichtheffer Ilya Ilyin - de nummer één in zijn sport - was één van de gebruikers tot wie het nog niet was doorgedrongen dat de spelregels waren veranderd toen hij in de zomer van 2012 in Londen zijn olympisch goud van 2008 verdedigde. Hij deed dat met succes en bracht het wereldrecord op 418 kilogram. Afgelopen zomer was hij de favoriet voor een derde goud op rij in Rio maar in juni kreeg de gewichtheffer van het jaar te horen dat hij alsnog positief had getest op de Spelen van Beijing én op die van Londen. Rio was voor hem meteen verboden terrein. Ilyin schreeuwde zijn onschuld uit en heel Kazakstan met hem, maar in het communiqué van 25 november kreeg hij de primeur: Ilya Ilyin werd de eerste olympiër die twee keer goud van twee verschillende zomerspelen mocht inleveren. In Beijing had hij het nog alleen met stanozolol gekund. In Londen had hij op zeker gespeeld en ook turinabol bij genomen. Twee keer bingo. 

In totaal passeerden in de eerste helft van dit jaar 1243 stalen nog eens de machinerie van het dopinglab in Lausanne: 940 van Beijing 2008 en voorlopig 403 van Londen 2012. Ongeveer honderd stalen werden van doping verdacht wat inmiddels heeft geleid tot 84 bevestigde positieven. Daarnaast waren eerder al tests verdacht bevonden, vóór of op de Spelen: in 2008 werden al twaalf positieven opgespoord op de Spelen zelf, wat resulteerde in vier verloren medailles. Een jaar na de Spelen zou de eerste hertesting op plaatsvinden op stalen die werden verdacht van de nieuwste bloeddoping CERA: 1500 meterloper Rashid Ramzi mocht zijn goud terug geven en wielrenner Davide Rebellin zijn zilver.


Atletiek spant de kroon

In de grafiek hierbij is het totaal aantal positieven en het totaal aantal afgenomen medailles per Olympische Spelen in kaart gebracht. Daaruit blijkt het succesverhaal van de dopingbestrijding in de 21ste eeuw, niet toevallig nadat Jacques Rogge was aangetreden als sportpaus en hiervan een speerpunt maakte, in tegenstelling tot zijn voorganger Samaranch die liever geen dopingverhalen had. 

Elf medailles van Sydney 2000 werden afgenomen en dertien van Athene 2004, maar dat verzinkt in het niets bij de 39 plakken van Beijing die van eigenaar zijn veranderd. 29 van de 39 medailles werden pas dit jaar afgenomen, acht jaar na datum en na hertesting met nieuwe methodes. Men maakt zich hard dat er nog meer stalen van Londen kunnen worden hertest, maar de juridische basis daarvoor is wankel omdat tot en met 2013 de regel was dat de urine- en bloedstalen acht jaar zouden worden bijgehouden. Vanaf 2013 is dat tien jaar. Voor Sotsji 2014 en Rio 2016 valt het doek dus pas in 2024 en 2026. 

Hoewel er al 88 positieve gevallen zijn opgespoord - voor, op of na de Spelen van Londen 2012 - staat de teller voor die editie voorlopig maar op 25 medailles. Maar de wetenschap staat niet stil en er zitten een aantal verbeterde opsporingsmethoden in de pijplijn, wat ongetwijfeld tot nieuwe successen zal leiden. Die hertesting moet klaar zijn tegen de zomer van 2020.   



In de andere grafiek zijn de positieven per sport in kaart gebracht. Atletiek is met afstand de eerste dopingsport met 92 positieven. Gewichtheffen doet het ook prima met 64 stuks. Wielrennen wordt gestigmatiseerd als de grote dopingsport, maar laat amper zes dopinggevallen optekenen. Om alles in de juiste context te plaatsen: atletiek heeft 2000 olympische deelnemers, wielrennen 520 en gewichtheffen 260. Wereldwijd deed atletiek de meeste testen: 30.000. De veel kleinere sport wielrennen komt aan 22.500 en gewichtheffen doet er 10.000 per jaar. 

Gewichtheffen is alle verhoudingen in acht genomen de zwaarst besmette sport en is bedreigd in zijn olympische status. In de gewichtscategorie tot 94 kilogram van de eerder vermelde Ilya Ilyin zijn zes van de eerste negen atleten van de Olympische Spelen van Londen betrapt op doping. Het goud is nu voor de nummer vijf: de Iraniër Saeid Mohammadpour. Het brons zou volgens een laatste telling aan Tomas Zielinski moeten toekomen, de ontgoochelde Pool die in 2012 negende werd. Klein probleempje: Tomas en zijn broer Adrian werden in Rio deze zomer naar huis gestuurd nadat ze eerder in Polen op nandrolone waren betrapt en de nieuwe Iraanse gouden medaillewinnaar is nooit buiten competitie gecontroleerd.

Eén op vier Russen 

Atletiek was natuurlijk toe aan een inhaalbeweging onder de nieuwe voorzitter Sebastian Coe nadat het vorige voorzitterschap jarenlang tegen betaling positieve tests onder het tapijt had geveegd. 32 atleten werden geschorst op basis van abnormale waarden in het bloedpaspoort. Het ABP of Athlete’s Blood Passport is nog een instrument dat wielrennen in 2005 invoerde en atletiek in 2009: het ABP verzamelt minimaal vier bloedwaarden per jaar en brengt die onder in een grafiek. Abnormaliteiten kunnen wijzen op bloedmanipulatie. In 2010 begon wielrennen met bestraffen en in 2012 werd in atletiek de eerste atlete uit competitie gehaald, een Russin. Wielrennen heeft inmiddels veertien straffen uitgesproken, atletiek deed beter met negenenzeventig. 

Bijna alle eerder verdachte en recent hertestte stalen komen uit het Oostblok, Rusland en voormalige republieken of bevriende staten, wat resulteert in 30 van de 39 afgenomen medailles van 2008. Voor 2012 scoren de landen van achter het vroegere IJzeren Gordijn nog beter: 23 op 25. Eén op vier positieven van Beijing en Londen zijn onderdanen van Poetin. 

Voor Rio staat de Russische teller voorlopig op nul, ook omdat de meeste verdachte Russen waren geweerd. De resultaten van Rio steken voorlopig schril af tegen die van Beijing en Londen, maar dat is schijn. In Rio werden vijftien positieve gevallen bestraft en drie medailles afgenomen. Dat spoort perfect met de pre- en in-competitietests van andere recente Olympische Spelen. In Beijing werden twee medailles afgenomen, in Londen vier. Tot voor kort stopte de teller een week na de Spelen. Nu begint de dopingbestrijding pas als de olympische stad het licht heeft uitgedaan, iedereen naar huis is, en alle prijzen zijn verdeeld. Over tien jaar staat de uitslag van Rio vast.  

Foto: Twitter / WADA_AMA

Verplicht Verplicht
Verplicht


Verplicht

Reload Image
  • Fred
    ik dacht dat een heleboel Jamaicaanse sprinters ook tegen de lamp waren gelopen.
    Reactie geplaatst op 21/12/16 om 07:41 uur

Journalisten

Raymond Kerckhoffs
12 oktober 2014
Wielerjournalist De Telegraaf
Pijl
Wielerjournalist De Telegraaf, President Association Internationale des Journalistes ...
John Volkers
7 juli 2014
Sportredacteur De Volkskrant
Pijl
Sportredacteur De Volkskrant
Wybren de Boer
27 oktober 2014
Eindredacteur NOS Sport
Pijl
Wybren de Boer is eindredacteur bij de NOS Nieuwsdienst Sport. Daarvoor werkte hij als s...

Laatste nieuws

12 oktober 2017
De internationale sportweek van S&S: 'Beyond Live' is de toekomst van sportbeelden
Pijl
De interesse in sportbeelden groeide vorig jaar met 13 procent, terwijl televisiekijken af...
12 oktober 2017 // Buitenland
10 oktober 2017
De voetbalweek van S&S: Club accepteert sponsor onder protest
Pijl
Non-league football in Engeland lijkt op ons amateurvoetbal, maar de piramide bestaat daar...
10 oktober 2017 // Voetbal
8 oktober 2017
Nieuwe vacatures in de sport bij: KNVB, NHV en Krajicek Foundation
Pijl
Wie op zoek is naar een (nieuwe) baan in de sport of een openstaande vacature heeft, kan t...
8 oktober 2017 // Bonden