Back to Basics: Betekenisvolle patronen achter functioneren sportverenigingen

30 april 2018 // Bonden // NOC*NSF // Door: B.Rubingh & S. Brouwer
Back to Basics: Betekenisvolle patronen achter functioneren sportverenigingen
Over de wijze waarop onze verenigingsadviseurs in de praktijk te werk gaan, hebben we als Back to Basics de laatste jaren veelvuldig bericht. De hiermee samenhangende presentaties, YouTube-filmpjes en artikelen zijn in verenigingsland goed ontvangen.


Naast het ondersteunen en begeleiden van verenigingsontwikkeling, zijn wij van Back to Basics eveneens op zoek naar betekenisvolle organiseerpatronen en werkzame principes die als basis kunnen dienen voor het door ons beoogde toekomstbestendige verenigen. We vonden een aantal patronen die significant bleken bij te dragen aan het functioneren van de vereniging. Dit biedt bestuurders houvast in het bepalen waar ze het beste hun schaarse tijd aan kunnen besteden. In onderstaande doen we beknopt verslag van in dit verband uitgevoerd onderzoek.  

Het huidige verenigingslandschap in kaart gebracht 

Het verenigingslandschap is in de loop der jaren zowel gevarieerder als complexer geworden. Tot op
de dag van vandaag echter vormen de clubs nog altijd de kurk waarop de georganiseerde (wedstrijd)sport in Nederland drijft. De niet in verenigingsverband beoefende 'ongeorganiseerde' sport groeit intussen evenwel als kool. Op de inmiddels snel veranderende sportmarkt wordt van de 'traditionele' sportvereniging de komende jaren mede daardoor meer gevraagd dan voorheen het geval was. Zowel aan het reguliere aanbod als aan de kwaliteit van de dienstverlening worden door de leden maar zeker ook door een toenemend aantal belanghebbenden rondom de club, steeds hogere eisen gesteld. Wat  is nodig om onder deze veranderende omstandigheden als sportvereniging goed te (blijven) functioneren? Met deze vraag in het achterhoofd ging onze onderzoeksmatige zoektocht enkele jaren geleden van start.

Naast literatuurstudie deden we in de eerste plaats verkennend veldonderzoek. Daarbij werd met behulp van een organisatievenster bestaande uit  5 organisatiepijlers -te weten strategie, structuur, cultuur, bestuur en omgeving- het bij de KNVB aangesloten clublandschap in kaart gebracht. (1). 



Vervolgens organiseerden we  een tiental (focus) groepsbijeenkomsten. Daarbij gingen we
-met behulp van de waarderende onderzoeksmethode (2)- het gesprek aan met representatieve vertegenwoordigingen van verenigingspraktijken uit het hele land. Wat bleek? Voor het welslagen van het vereniging functioneren waren niet de officiŽle (strategische) beleidsplannen en formele rol- en taakverdelingen bepalend. De onderlinge verhoudingen tussen de leden daarentegen en de mate waarin opvattingen en waarden onderling gedeeld werden, bleken wel van doorslaggevende betekenis. Sportclubs kennen klaarblijkelijk ook in onze tijd nog altijd hun 'eigen' spelregels en organisatieprincipes. Tussen de alledaagse menselijke leefwereld en de functioneel geregelde  systeemwereld creŽert men ook vandaag de dag in verenigingsverband een 'eigenaardige'  sociale werkelijkheid  met een kenmerkende identiteit (3). Tijd voor een nadere verkenning. 


Kwalitatief onderzoek naar gangbare kenmerken verenigingspraktijk gebracht 

Onder begeleiding van de Universiteit Tilburg deed Thomas Schoot op ons verzoek voor  zijn master thesis verdiepend onderzoek naar de relatie tussen het organisatorisch functioneren en de geleverde prestaties van amateurvoetbalclubs (4).  Daarbij golden  de mate van (klant)tevredenheid bij de leden, de  positieve resultaten op financieel gebied en het aantal  'onsportieve' gele en/of rode kaarten als criteria voor meer of minder goed functioneren. In onderzoekstermen aangeduid als afhankelijke variabelen.

GeŽnt op het door de Knop c.s ontwikkelde IK Sport-model (5) werd daartoe een  survey onderzoek uitgevoerd. Daaruit kwam naar voren dat met name de verenigingscultuur van grote invloed was op de clubprestaties. Voorafgaand aan het kwantitatieve onderzoeksgedeelte werden een zestal verenigingsbestuurders over het (goede) functioneren van hun clubs bevraagd. Deze half gestructureerde interviews resulteerden in een kwalitatief beeld van degangbare verenigingspraktijk:

De verenigingen  beschikten veelal over een (duidelijke) strategische focus. Het -ook op de langere termijn- voetbalactiviteiten voor de leden blijven organiseren stond daarbij centraal. Afhankelijk van de achtergrond der leden en de beoogde sportieve (competitie) ambities gaf men invulling aan de bestuurstijl en het lidmaatschap. Zo bleek de keuze voor een meer zakelijke, verticale bestuurstijl of voor een wat informele, horizontale wijze van leidinggeven van diverse lokale factoren afhankelijk. Een qua leeftijd, opleidingsniveau en etnische achtergrond divers samengestelde clubleiding werd voorgestaan.  Evenals goede contacten met de buitenwereld. Met name de verstandhouding met de  gemeente was in dit verband belangrijk. Culturele factoren als de homogeniteit van het ledenbestand en de onderscheidende identiteit waren voor het  goed functioneren eveneens van grote betekenis. Zowel in de 'traditionele' als in de meer 'vernieuwingsgezinde' verenigingen bevonden zich echter  zowel sterk betrokken actieve deelnemers als leden die zich meer als betalende klant/consument opstelden.


Kwantitatief onderzoek naar het functioneren van voetbalverenigingen 

Op grond van deze interviewresultaten en ons eerder uitgevoerd veldonderzoek formuleerden we een aantal veronderstellingen over 'de verborgen motor' achter het -meer of minder goed- functioneren van bepaalde voetbalverenigingen. Promovendus Dimitri Cremers  kreeg de vervolgopdracht om, onder begeleiding van de Tilburgse hoogleraar John Goedee,  onze aannames om te zetten in onderzoekshypothesen en deze vervolgens op een wetenschappelijk verantwoorde wijze te toetsen. Ten behoeve van het formuleren van bruikbare hypothesen werd eerst het verband tussen het door ons gehanteerde organisatievenster en het functioneren van de sportclub  in het volgende onderzoeksmodel weergegeven (6).


Aan de hand hiervan zijn #6hypothesen opgesteld over de (voorspelbare) invloed  die de onderscheiden pijlers op het verenigingsfunctioneren zouden kunnen hebben. In aansluiting op het survey  onderzoek van Schoot werd ook nu weer het functioneren afgemeten aan de tevredenheid van de leden, de financiŽle prestaties en het aantal 'opgelopen' gele/rode kaarten.  De in sportief opzicht behaalde competitie resultaten van het hoogste eerste senioren elftal en die van de hoogste A en B jeugdteams voegden we nu als vierde categorie toe. De voorspellende waarde van de pijlers op  de prestaties in de competitie bleek later na analyse van de data evenwel niet te bestaan. Wellicht dat andere variabelen als de kwaliteiten van de spelers en de trainers daarop van grotere invloed zijn. Met een op basis van factor- en betrouwbaarheidsanalyse gevalideerde vragenlijst is het omvangrijke en representatieve onderzoek via het KNVB onderzoekspanel uitgezet. Met behulp van een zogenoemde regressie analyse gingen we na het verzamelen van de gegevens  op zoek naar de verbanden tussen de concrete invulling van de organisatie pijlers en het club functioneren. Met de eventuele interactie effecten van een vijandige of dynamische omgeving op de invloed van de andere organisatiepijlers hebben we bij de interpretatie van de verschillende statistische gegevens waar nodig rekening gehouden. De hypothese betreffende het positieve verband tussen externe samenwerkingsrelaties en het club functioneren werd niet bevestigd. Sterker, er bestond zelfs een negatief verband tussen de verankering met de omgeving en respectievelijk de ledentevredenheid en het financieel presteren van de club. De resterende #5 hypothesen daarentegen werden allen bevestigd.

Vijf betekenisvolle organiseerpatronen als voorbeeld voor goed presterende sportclubs  

De relatie tussen het functioneren van verenigingen en de invulling van de verschillende organisatiepijlers is complex van aard. Met dit onderzoek hebben we een eerste stap gezet richting de onderzoekmatige onderbouwing van mogelijke beÔnvloedingslijnen en betekenisvolle organiseerpatronen in de (toekomstige) verenigingspraktijken. De door ons 'ontdekte' organiseerpatronen luiden:


         #1 StrategieHoe meer de strategische oriŽntatie van het bestuur zich richt op de leden zelf; hoe hoger de club presteert op ledentevredenheid maar hoe lager op financieel presteren.                                  

         #2 Structuur Hoe hoger de aandacht van het bestuur voor de juiste inzet van de aanwezige  menselijke vermogens; hoe beter de financiŽle prestaties.

         #3 Cultuur Hoe sterker de familiecultuur van de vereniging; hoe hoger de
ledentevredenheid.

         #4 Structuur Hoe duidelijker de doelen en taken bij de vrijwilligers/medewerkers bekend; hoe hoger de tevredenheid van de leden en de sportiviteit op het veld.                                        

         #5  Bestuur Hoe meer de waarderende benadering in de bestuursstijl aanwezig is; hoe beter de club- met name in een vijandige omgeving -presteert.

 

Bronnen 

Brouwer, S & B. Rubingh (2012). BACK 2 basics. De menselijke maat. KNVB: Zeist

2) Tjepkema, S & L. Verheyen (2009). Van kiem tot kracht. Springer Uitgeverij bv: Houten

3) Lengkeek, J . (1992). Clubs, between lifeworld and system. In: Society and Leisure,14 (2), p. 447-464

4) Schoot, T. (2016). More than facilitating football. Tilburg University: Tilburg

5) De Knop, P. e.a. (2000). IKSport: Integrale Kwaliteitszorg Sportclubs. Sint-Amandsberg: Gent

6) Rubingh,B , S. Brouwer & D. Cremers (2017). Back to Basics.Onderzoek naar voorspellende patronen voor  het functioneren van voetbalverenigingen. St. Optimale Samenwerking: Tilburg.


Verplicht Verplicht
Verplicht


Verplicht

Reload Image
  • Nog geen reacties aanwezig.

Feiten en achtergronden


Laatste nieuws

25 mei 2018
UEFA stelt in toekomst hogere eisen aan organisator Champions League-finale
Pijl
Dit is het laatste jaar dat de UEFA de locatie voor de Europese finales onderhands heeft u...
25 mei 2018 // Voetbal
24 mei 2018
Thialf voor Winterspelen afhankelijk van referenda in Zwitserland
Pijl
Bij een opiniepeiling in het kanton Valais sprak een meerderheid van de deelnemers zich de...
24 mei 2018 // Buitenland
22 mei 2018
FIFA verloot twee WK-finalekaartjes voor klimaatcompensatie
Pijl
Volgens berekeningen leidt het WK in Rusland tot meer dan twee miljoen ton CO2-uitstoot. D...
22 mei 2018 // Voetbal

Partnernieuws

Fontys Economische Hogeschool Tilburg (SPECO) Arko Sports Media en Fontys Economische Hogeschool Tilburg (SPECO) verlenge...
Werkenindesport.nl Nieuwe vacatures in de sport bij: Rotterdam Topsport, KNSB en NBB
Arko Sports Media Congres Optimaal Herstel: toegepast in sport, gezondheidszorg en bedrijfsle...
Neptunus Etagehal bouwen op een berghelling: de uitdaging van tijdelijke accommodati...
ATPI Sports Events Van vliegtuigstoel tot gouden plak
Sportgeneeskunde Nederland Anne Benjaminse en Nick van der Horst winnen TulipMed Prijs 2016
NOC*NSF Ferrero en NOC*NSF lanceren actieplan om sportplezier bij kinderen te vergr...
Sport & Zaken European Company Games komen naar #Arnhem2021!
Jongeren Op Gezond Gewicht Winning Serve met Team:Fit bij het Ricoh Open
TDE Triple Double en E-sites bundelen krachten in nieuw digitaal bureau TDE
Hogeschool Rotterdam Opleiding SportMarketing & Management tekent samenwerkingsovereenkomst met ...
Improve Your Business English Step up your English game