‘De sport zou ook wat kritischer naar zichzelf moeten kijken’

21 september 2017 // Opinie // Door: redactie
‘De sport zou ook wat kritischer naar zichzelf moeten kijken’
Welke maatschappelijke veranderingen beïnvloeden de sport in Nederland? Welke kansen, maar ook keuzes biedt dit voor de sportsector en het sportbeleid? Deze vragen staan centraal in de Sport Toekomstverkenning ‘Een sportiever Nederland’ die werd uitgevoerd door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), op verzoek van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS).

Frans Oosterwijk sprak met Annet Tiessen-Raaphorst (SCP), een van de auteurs.

‘In deze STV benoemen we vier perspectieven op sport: sport als meedoen (met als instrumenteel doel: sociale cohesie), bewegen (gezondheid, fitheid), meeleven (verbondenheid met sport, door ernaar te kijken en het te bezoeken) en presteren (topsport, het leveren van topprestaties). Juist die diversiteit in perspectieven maakt sport zo bijzonder. De STV is uitdrukkelijk geen voorspelling; het is een verkenning op basis van gegevens uit het verleden en actuele trendontwikkelingen, en is bedoeld om, met het oog op toekomstig beleid, bij gemeentelijke en landelijke overheden, sportorganisaties, bedrijven etc. de discussies over de toekomst van sport aan te scherpen en te ondersteunen.

Onder druk van demografische en economische ontwikkelingen zou Nederland het in de toekomst wel eens kunnen moeten afleggen tegen andere landen, die steeds meer in sport investeren

We constateren onder meer dat bij gelijkblijvend beleid en gelijkblijvende financiële middelen Nederland de komende decennia op sportgebied voor flinke uitdagingen kan komen te staan. De kans is groot dat top- en breedtesport verder uit elkaar groeien en dat Nederland mogelijk voorbij  wordt gestreefd op ranglijsten en medailleladders. Ook lijkt voldoende lichaamsbeweging in 2040 nog niet vanzelfsprekend en kunnen sportverenigingen onder druk komen te staan door minder leden en vrijwilligers. We constateren ook dat niet op alle uitdagingen en opgaven in gelijke mate een antwoord gevonden kan worden. Dus: waar kies je voor, wat wil je bereiken? Daar ligt allereerst een grote uitdaging voor de nieuwe minister van VWS. Wat willen we bereiken met elkaar, waar zetten we op in? Met de Sport Toekomstverkenning willen we handvatten aanreiken voor het maken van die keuzes.

Wat de topsport betreft: onder druk van demografische en economische ontwikkelingen zou Nederland het in de toekomst wel eens kunnen moeten afleggen tegen andere landen, die steeds meer in sport investeren. Bovendien neemt in de komende decennia verhoudingsgewijs het aantal jongeren in de Nederlandse samenleving af, waardoor de vijver waaruit de topsport kan vissen, kleiner wordt. Dat alles tezamen kan de top-10-ambitie van Nederland als topsportland onder druk zetten.

Jongeren zijn steeds meer in een fitnessschool te vinden. Die komen dus niet (meer) op de vereniging. De vraag is: waarom maken ze die keuze? Wat biedt een fitnesscentrum wat een vereniging blijkbaar niet kan bieden?

Volgens het SPLISS-model van Maarten van Bottenburg en Veerle de Bosscher, bepalen bevolkingsomvang en bruto nationaal product voor de helft het topsportsucces. Hier heb je geen invloed op. De andere helft wordt bepaald door aspecten als kennisontwikkeling en innovatie op het gebied van materialen en de begeleiding van topsporters. Nederland had op dat gebied, samen met o.a. Australië, Nieuw Zeeland, Engeland en Amerika, een mooie voorsprong, maar er zijn inmiddels ook steeds meer landen die innovatie en kennisontwikkeling serieus oppakken en daarin investeren. Dus de voorspong op dat vlak loopt terug. Daar kun je met beleid of extra geld wel invloed op uitoefenen, maar je zult harder moeten lopen om die voorsprong te behouden of zelfs maar mee te blijven komen.

In het verleden werd ook vaak de structuur van de Nederlandse sport - veel verenigingen, veel tiptop accommodaties, grote sportdeelname van de jeugd - aangemerkt als pijler van Nederlands topsportsucces. Maar het is nu al een feit dat jongeren, 12-16 jarigen, steeds meer in een fitnessschool zijn te vinden. Die komen dus niet (meer) op de vereniging. De vraag is: waarom maken ze die keuze? Wat biedt een fitnesscentrum wat een vereniging blijkbaar niet kan bieden? En wat zijn mogelijke gevolgen voor talentontwikkeling en -scouting? Dit soort vragen, en deels nog te formuleren antwoorden, bepalen welk beleid voor de toekomst leidend wordt. 

Vraag is ook of het karakter van de verenigingen over 10, 20 jaar nog wel dezelfde is. Veel verenigingen hebben het moeilijk. Cijfermatig zien we het nog niet zozeer, maar de ontwikkelingen wijzen op teruglopend ledentallen en minder vrijwilligers. Veel verenigingen hebben het nu al moeilijk om kwalitatief goed kader te vinden. Hoe ga je dan  de kwaliteit bieden die nodig is om alle doelen van sport te bereiken, dus zowel uit oogpunt van gezondheid als sociale cohesie als talentontwikkeling?

Bij de sportdeskundigen in het veld die we hebben geraadpleegd, proefden we veel ambities, maar weinig gevoel van noodzaak om keuzes te maken. De sport zou in dat opzicht best wat kritischer naar zichzelf kunnen kijken.

Daarmee komen we  op het vraagstuk van de betaalbaarheid van de sport. Je kunt wel de ambitie hebben iedereen mee te laten doen en een kwalitatief goed sportaanbod willen hebben, maar hoe los je dat financieel op? In de kunst- en muzieksector is het gewoon dat  docenten betaald worden. Maar de participatie van jeugd ligt daar dan ook een stuk lager dan de participatie in sport. Een verwachting is dat als het tekort aan vrijwilligers werkelijkheid wordt en de behoefte aan kwalitatief goede trainers een professionaliseringsslag vraagt in de zin van financiële beloning, het lastig wordt om iedereen mee te kunnen laten doen. 

Bij de sportdeskundigen in het veld die we hebben geraadpleegd, proefden we veel ambities, maar weinig gevoel van noodzaak om keuzes te maken. De sport zou in dat opzicht best wat kritischer naar zichzelf kunnen kijken. Nederland heeft nog steeds een heel mooi niveau van sportdeelname vergeleken met andere landen in Europa. Ook de topsportprestaties zijn nog heel goed, maar als we dit niveau willen behouden en ook nog nieuwe maatschappelijke doelen willen realiseren, dan zal er gekozen moeten worden. Waar zet het sportbeleid  op in, wat vinden ze minder belangrijk? Het is uiteraard aan de politiek om die keuze te maken, maar we hebben de noodzaak ervan – door paden te schetsen die je vanuit de vier perspectieven kunt volgen en de kansen en keuzes die dat biedt – naar ons idee wel onderbouwd.’

De andere auteurs van de Sport Toekomstverkenning zijn: Marieke van Bakel (RIVM), Ine Pulles (SCP), Frank den Hertog (RIVM), Robert Vonk (RIVM) en Casper Schoemaker (RIVM).


  • redactie
    Door: redactie
    Annet Tiessen-Raaphorst (1974) is wetenschappelijk medewerker bij het Sociaal en Cultureel Planbureau, en tevens redacteur rapportage Sport.
    Tiessen-Raaphorst studeerde Bewegingswetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen en voltooide de European Masters Degree in Adapted Physical Activity aan de Katholieke Universiteit Leuven. Voordat ze bij het Sociaal en Cultureel Planbureau begon, deed ze ervaring op in het sportbeleidsveld. Ze werkte achtereenvolgens bij Gehandicaptensport Nederland, toen nog NebasNsg, en NOC*NSF.


    Pijl

Opiniemakers

Ellen van Langen
11 april 2016
Pijl
Ellen van Langen werd bij de Olympische Spelen van 1992 k...
Tim Takken
3 december 2015
Pijl
Tim Takken is als Senior Wetenschapper/Medisch Fysioloog verbonden aan Het Kinderbewegings...
Noortje van Amsterdam
28 december 2015
Pijl
Noortje van Amsterdam is als universitair docent verbonden aan de afdeling Bestuurskunde ...

Laatste nieuws

20 april 2018
Vitality Living Lab wil met innovaties meer Brabanders in beweging krijgen
Pijl
Brainport Eindhoven gaat zich nog meer op het thema vit...
20 april 2018 // Overheid
19 april 2018
Ruhrgebied dingt naar OS 2032
Pijl
Afgelopen zomer klonken de eerste geluiden over de Duitse interesse in de organisatie van ...
19 april 2018 // Buitenland
19 april 2018
Fietsorganisaties slaan handen ineen
Pijl
‘Het is druk en gevaarlijk op het fietspad, althans, dat is de publieke opinie. Jaarlijks ...
19 april 2018 // Bonden

Partnernieuws

Fontys Economische Hogeschool Tilburg (SPECO) Arko Sports Media en Fontys Economische Hogeschool Tilburg (SPECO) verlenge...
Werkenindesport.nl Nieuwe vacatures in de sport bij: KNLTB, Watersportverbond en KNVvL
Arko Sports Media Congres Optimaal Herstel: toegepast in sport, gezondheidszorg en bedrijfsle...
Neptunus Etagehal bouwen op een berghelling: de uitdaging van tijdelijke accommodati...
ATPI Sports Events Van vliegtuigstoel tot gouden plak
Sportgeneeskunde Nederland Anne Benjaminse en Nick van der Horst winnen TulipMed Prijs 2016
NOC*NSF Ferrero en NOC*NSF lanceren actieplan om sportplezier bij kinderen te vergr...
Sport & Zaken European Company Games komen naar #Arnhem2021!
Jongeren Op Gezond Gewicht Winning Serve met Team:Fit bij het Ricoh Open
TDE Triple Double en E-sites bundelen krachten in nieuw digitaal bureau TDE
Hogeschool Rotterdam Opleiding SportMarketing & Management tekent samenwerkingsovereenkomst met ...
Improve Your Business English How to: je door een Engelse vergadering heen worstelen