Sport & Recht: seksueel misbruik in de sportwereld

6 maart 2017 // Recht // Door: Guido Hahn, Alex van Megen
Sport & Recht: seksueel misbruik in de sportwereld
Corinne Dettmeijer stelt dat 1 op de 3 kinderen te maken krijgt met een vorm van seksueel geweld en dat dit zich zeker ook bij sportclubs afspeelt.
Seksueel geweld en misbruik komen veelvuldig voor in onze samenleving. Corinne Dettmeijer, nationaal rapporteur seksueel geweld tegen kinderen, stelt dat 1 op de 3 kinderen te maken krijgt met een vorm van seksueel geweld en dat dit zich zeker ook bij sportclubs afspeelt. In de sport is er veel fysiek contact binnen een kleine/hechte sociale kring en is er sprake van een ongelijke machtsverhouding tussen sporter en begeleider, trainer of coach. Daardoor zijn de drempels voor melding van misbruik - die door schaamte en schuldgevoel al hoog liggen – hoger binnen de sport. Sporadisch komen er zaken naar buiten, maar er heerst vooral een groot taboe op het onderwerp. Dat werd de afgelopen maanden doorbroken doordat er wereldwijd in verschillende landen en in verschillende sporten onthullingen zijn gedaan over seksueel misbruik en de mate waarin dit voorkomt. 

In deze rubriek staan we stil bij deze onthullingen en gaan we uitvoerig in op de nationale ontwikkelingen. In Nederland hebben De Volkskrant en Nieuwsuur de afgelopen tijd veelvuldig aandacht besteed aan deze problematiek en belangrijke zaken aan het licht gebracht.

Verenigde Staten

Op 19 februari zijn 3 Amerikaanse ex-topturnsters in het programma 60 minutes naar buiten getreden over hoe zij als minderjarigen stelselmatig seksueel zijn misbruikt door toenmalig teamarts Larry Nassar. Uit Amerikaans onderzoek is gebleken dat deze gevallen niet op zichzelf staan; honderden turn(st)ers zouden de afgelopen twintig jaar te maken hebben gehad met seksueel misbruik. Uit verschillende verklaringen van de slachtoffers komt naar voren dat Nassar als 'vriend' werd gezien en een hoog aanzien genoot. Mede hierom waren de turnsters bang dat openbaarmaking van de misstanden hun carrière zou kunnen schaden. Bovendien zou de Amerikaanse turnbond zelf een kwalijke rol gespeeld hebben bij het in stand houden van het taboe. Meerdere keren zijn signalen die op misbruik wezen genegeerd door de officials van de bond.

Engeland

Eind 2016 kwam in Engeland al een soortgelijk schandaal in het professionele en amateurvoetbal aan het licht. Op 16 november 2006 doorbrak Andy Woodward zijn anonimiteit en openbaarde dat hij in zijn jeugdjaren bij Crewe Alexandra stelselmatig is misbruikt door zijn toenmalige trainer Barry Bennel. In navolging van Woodward volgden vergelijkbare 'horrorverhalen' van ex-voetballers elkaar in rap tempo op, naar aanleiding waarvan een meldpunt werd ingesteld om misbruik te melden. Uit een recent onderzoek van The Guardian blijkt dat – mede door de vele meldingen die via het meldpunt zijn binnengekomen – zeker 248 clubs betrokken zijn bij het schandaal en dat er 84 potentiële daders en 526 mogelijke slachtoffers zijn geïdentificeerd.

Nederland

Mede naar aanleiding van de onthullingen in Engeland kondigde NOC*NSF op 23 december 2016 een grootschalig onderzoek aan om te achterhalen op welke schaal seksueel misbruik is voorgevallen in de afgelopen 30 jaar in de Nederlandse sportwereld. Kort daarvoor had oud-topwielrenster Petra de Bruin bekend gemaakt dat zij jarenlang seksueel misbruikt is. Op de onafhankelijkheid van het aangekondigde onderzoek door NOC*NSF kwam direct kritiek, omdat niet duidelijk was wie het onderzoek zou gaan leiden en uitvoeren.


Sinds 1998 bestaat er bij NOC*NSF een hulplijn seksuele intimidatie, die tegenwoordig het Vertrouwenspunt Sport heet. Als slachtoffer kun je hier een melding doen, waarna je een vertrouwenspersoon krijgt toegewezen. Tevens kun je een tuchtrechtelijke procedure starten en/of via aangifte strafrechtelijke stappen ondernemen. Het Instituut voor Sportrechtspraak (ISR) behandelt de tuchtzaken namens 57 sportbonden. Een veroordelende uitspraak door een commissie van het ISR wordt in het registratiesysteem van NOC*NSF opgenomen. Dit is de zogenaamde zwarte lijst.


Uit de verhalen van slachtoffers blijken de tucht- en strafrechtelijke ketens een lang en pijnlijk traject voor slachtoffers, waarvan de uitkomst ongewis is.

Op 30 januari jl. uitte Peter Vogelzang, bestuurslid bij het ISR, stevige kritiek op het Vertrouwenspunt, waarvan hij het effect vergeleek met een doofpot. In 20 jaar tijd zijn er 1.811 meldingen over seksuele intimidatie bij het Vertrouwenspunt binnengekomen. In de 10 jaar dat het ISR bestaat zijn er in totaal 9 zaken behandeld. Uit de verhalen van slachtoffers blijken de tucht- en strafrechtelijke ketens een lang en pijnlijk traject voor slachtoffers, waarvan de uitkomst ongewis is. Ook zou zijn gebleken dat het Vertrouwenspunt vooral fungeert als luisterend oor, geen actieve rol speelt in het werk maken van een zaak en soms zelfs afschrikwekkend werkt. Vanwege privacyregels zijn de dossiers van voor 2010 vernietigd en zijn de dossiers van daarna omgezet naar anonieme registraties, die niet naar personen terug te herleiden zijn.


Daarnaast is er op de zwarte lijst van NOC*NSF slechts één persoon gemeld die tuchtrechtelijk is veroordeeld; strafrechtelijk veroordeelden kunnen vanwege privacywetgeving niet in de lijst worden opgenomen. Hoogleraar Sportrecht Marjan Olfers en Vogelzang stellen naast een meldingsplicht voor sportbestuurders, een orgaan voor dat wel werk kan maken van meldingen en tevens een registratiesysteem bevat dat gekoppeld is aan dat van politie en Justitie. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft daarop aangegeven dat seksueel misbruik in principe thuishoort in het strafrecht en dat verandering daarvan door de politiek zal moeten gebeuren.

Conclusies

In een reactie op de kritiek zei Gerard Dielissen, directeur bij NOC*NSF, dat er een onafhankelijke onderzoekscommissie zou komen. Ook gaf NOC*NSF aan een intensievere samenwerking met politie en Justitie te ambiëren, maar eerst dat onderzoek te willen afwachten.


Woensdag 1 maart maakte de sportkoepel bekend dat de onderzoekscommissie zal worden voorgezeten door oud-minister Klaas de Vries, ondersteund door oud-staatssecretaris Clémence Ross-van Dorp en oud-rechter Egbert Myjer. Aan hen de taak om een onderzoeksopzet op te stellen waarna op 1 mei gestart zal worden met het onderzoek. Dat zal, naast een beeld van de daadwerkelijke omvang, moeten resulteren in concrete adviezen voor sportorganisaties en andere betrokken partijen over de aanpak van seksueel overschrijdend gedrag.


Ook slachtoffers die zich nog niet eerder hebben gemeld kunnen hun verhaal vertellen. Het is van groot belang dat slachtoffers hun verhaal aan deze commissie durven toe te vertrouwen. De ervaringen van de Commissie-Deetman, die onderzoek deed naar misbruik binnen de katholieke kerk, zullen er mede toe moeten leiden dat hulpverlening en nazorg voor de slachtoffers serieus genomen word door deze onderzoekscommissie. Informatie over het onderzoek is te vinden op simonderzoeksport.nl, waar ook vertrouwelijke meldingen over seksueel misbruik in de sport gedaan kunnen worden.


Foto: Ivar Theunissen/I am Ivar

  • Guido
    Door: Guido Hahn
    Mr. Guido Hahn is cum laude afgestudeerd in het privaatrecht (Sport en Recht) aan de Vrije Universiteit te Amsterdam en werkzaam als zelfstandig jurist. Tevens is hij als docent verbonden aan de Erasmus School of Law.


    Pijl

  • Alex
    Door: Alex van Megen
    Mr. Alex van Megen studeerde af op een scriptie over de gevolgen van de Wwz voor het Nederlandse betaald voetbal aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam en is daar als docent verbonden aan de rechtenfaculteit. 


    Pijl
Verplicht Verplicht
Verplicht


Verplicht

Reload Image
  • Nog geen reacties aanwezig.

Laatste nieuws

12 oktober 2017
De internationale sportweek van S&S: 'Beyond Live' is de toekomst van sportbeelden
Pijl
De interesse in sportbeelden groeide vorig jaar met 13 procent, terwijl televisiekijken af...
12 oktober 2017 // Buitenland
10 oktober 2017
De voetbalweek van S&S: Club accepteert sponsor onder protest
Pijl
Non-league football in Engeland lijkt op ons amateurvoetbal, maar de piramide bestaat daar...
10 oktober 2017 // Voetbal
8 oktober 2017
Nieuwe vacatures in de sport bij: KNVB, NHV en Krajicek Foundation
Pijl
Wie op zoek is naar een (nieuwe) baan in de sport of een openstaande vacature heeft, kan t...
8 oktober 2017 // Bonden

Partnernieuws

Fontys Economische Hogeschool Tilburg (SPECO) Marketingplan New Heroes Basketball van winnaar SPECO-Award
Werkenindesport.nl Nieuwe vacatures in de sport bij: KNVB, NHV en Krajicek Foundation
Arko Sports Media SPORTNEXT Training The Next Level of Storytelling: Het verhaal maakt je mer...
Neptunus Etagehal bouwen op een berghelling: de uitdaging van tijdelijke accommodati...
ATPI Sports Events Van vliegtuigstoel tot gouden plak
Sportgeneeskunde Nederland Anne Benjaminse en Nick van der Horst winnen TulipMed Prijs 2016
NOC*NSF Ferrero en NOC*NSF lanceren actieplan om sportplezier bij kinderen te vergr...
Sport & Zaken European Company Games komen naar #Arnhem2021!
Jongeren Op Gezond Gewicht Winning Serve met Team:Fit bij het Ricoh Open
TDE Triple Double en E-sites bundelen krachten in nieuw digitaal bureau TDE
Hogeschool Rotterdam Opleiding SportMarketing & Management tekent samenwerkingsovereenkomst met ...