Play the Game 2: Kan hervorming van de sport aan de sport zelf worden overgelaten?

29 november 2017 // Evenementen // Door: Frans Oosterwijk
Play the Game 2: Kan hervorming van de sport aan de sport zelf worden overgelaten?
De scepsis kwam van outsiders als Hans Joachim Eckert, ooit hoofd van de ethische commissie van FIFA, maar in mei van dit jaar buiten gezet door de nieuwe voorzitter Infantino.
Riding waves of change, dat is de ondertitel van het huidige Play the Game congres in Eindhoven. Elk panel, elke sessie, ademt de noodzaak van verandering in de sport. De grote internationale sportfederaties hebben moeite hun geloofwaardigheid te herstellen na de jarenlange stroom onthullingen over corruptieschandalen en dopingaffaires, en hun vertegenwoordigers worden in Eindhoven met scepsis en wantrouwen begroet. Worden de maatregelen die ze prediken, nu wel genomen of blijft het opnieuw bij mooie woorden? 

In de plenaire bijeenkomst Reform in Sport: an inside job or an outside intervention waren alle kleuren van het spectrum dat door de vraagstelling werd opgeroepen, vertegenwoordigd. En geen wonder dat de personen die een sportbond vertegenwoordigen - te weten IOC-lid Richard W. Pound en Niels Nygaard, voorzitter van het Deense NOC en sinds vorige week ook vicevoorzitter van de Europese Olympische Comités (EOC) nog het meest vasthielden aan de traditionele autonomie van de bonden. Beiden waren, met de nodige mitsen en terzijdes, van mening dat hervorming heus wel van binnenuit kan worden gerealiseerd.

Criminele organisaties

De scepsis kwam van outsiders als de Canadese auteur en journalist Decan Hill en van Hans Joachim Eckert, ooit hoofd van de ethische commissie van FIFA maar in mei van dit jaar buiten gezet door de nieuwe voorzitter Infantino. Volgens Hill hebben sportbonden zich al te vaak bewezen als criminele organisaties om nog langer vertrouwen te hebben in hun zelfreinigend vermogen. "Sport is te belangrijk om het in handen te laten van sportbestuurders", hield hij de toehoorders voor. Ter illustratie verwees hij naar actuele omkoop- en corruptieproces in New York, waar zowel officials van FIFA en CONCAEF voor miljoenenfraude in de beklaagdenbank staan. "De tijd voor zelfregulatie is voorbij. We laten de kwaliteit van worst toch ook niet beoordelen door de fabrikant?" 

De tijd voor zelfregulatie is voorbij. We laten de kwaliteit van worst toch ook niet beoordelen door de fabrikant?

Niet iedere bestuurder, niet elke sportorganisatie is corrupt en crimineel, maar een groot aantal wel, aldus Hill. "Net als grote bedrijven huren veel sportfederaties tegenwoordig consultants en experts in om het debat over hete hangijzers te framen en om te buigen in de door hen gewenste richting. Praten over ethiek, gedragscodes en Good Governance is niet genoeg. Laten we eerst de ware aard van sportfederaties benoemen: criminele, maffia-achtige organisaties."

Hebzucht en macht

Zover wilde Hans-Joachim Eckert, voormalig hoofd van de Ethische Commissie van FIFA (in mei van dit jaar werd hij door FIFA-president Gianni Infantino, de opvolger van Sepp Blatter, ontslagen) niet gaan. Maar hij verheelde niet dat zijn vertrouwen in het hervormend vermogen van de FIFA door zijn eigen ontslag en door de aanhoudende stroom van onthullingen over FIFA-officials die zich hebben laten omkopen, een aanzienlijke deuk heeft opgelopen. "In principe heb ik nog steeds vertrouwen in het bestuurlijk vermogen en de checks and balances van bonden om zichzelf op het rechte spoor te houden", aldus Eckert, die tegenwoordig als jurist deel uitmaakt van het in Zurich gevestigde Sports Governance Unit, dat sportfederaties en -organisaties adviseert inzake transparantie, integriteit en Good Governance. 

"Anderzijds: mensen zijn hebzuchtig en houden van macht. Dat geldt in het bijzonder voor de top van grote sportfederaties. Die hebben veel macht en veel geld en willen niet gecontroleerd worden. Daarom hebben organisaties als FIFA een ingebouwde weerstand tot verandering. Toch denk ik dat bonden wel degelijk zichzelf kunnen hervormen, mits de top wordt gecontroleerd door onafhankelijke, interne commissies. Om dat te garanderen is toezicht van buitenaf vereist, zoals er ook externe controle moet plaatsvinden over de geldstromen."


Stanislas Frossard, directeur van EPAS, de sportdivisie van de Raad van Europa.

Gianni Infantino

Eckert blikte tevreden terug op de werkzaamheden van zijn Ethische Commissie, die werd ingesteld na de discutabele, met omkopingsgeruchten omgeven beslissing in 2010 om het WK van 2018 en 2022 toe te kennen aan resp. Rusland en Qatar. "Alle personen die in de Ethische Commissie werden benoemd, inclusief onderzoeker Michel Garcia en ikzelf, kwamen van buitenaf. Vanuit de top van FIFA is nooit druk op ons uitgeoefend. Alle medewerkers die gehouden waren aan de ethische codes van de FIFA, moesten met ons samenwerken en waren verplicht e-mails en bankafschriften te overhandigen. We hebben veel aan het licht gebracht waar de FBI en de Zwitserse onderzoekers later hun aanklachten op hebben gebaseerd."

Zijn oordeel over Blatter is opmerkelijk mild. "Het initiatief om de Ethische Commissie in te stellen kwam van Blatter zelf en hij heeft ons nooit een strobreed in de weg gelegd. Er zijn velen die Blatter veroordelen, maar we hebben nooit bewijs gevonden dat hij zelf ook corrupt was. Zijn enige wandaad is geweest dat hij Michel Platini stiekem twee miljoen heeft toegeschoven. Daarvoor is hij op ons initiatief door FIFA beboet met zes jaar uitsluiting van elke vorm van voetbalbestuur, een straf die door het CAS later is teruggebracht tot vier jaar."

Niet voor niets zijn de sportfederaties allemaal in Zwitserland gevestigd. Niet vanwege het mooie uitzicht op de bergen en de sneeuw, maar omdat ze in Zwitserland nauwelijks worden gecontroleerd

Kritischer was hij over huidig FIFA-president Gianni Infantino die hem en de hele Ethische Commissie in mei van dit jaar de laan uit stuurde en verving door een geheel nieuwe commissie. "Met goedvinden van de Algemene Ledenvergadering. Niemand van de ruim tweehonderd leden stond op om tegen deze beslissing te protesteren. In hoeverre dat een veroordeling is van de schoonmaak die we op gang hebben gebracht, laat ik in het midden. Het tekent in elk geval de almacht van het FIFA-bestuur. Voor mij is er geen verschil tussen de managers van grote internationale bedrijven en de bestuurders van sportfederaties als de FIFA. Verschil is hoogstens dat FIFA geen aandeelhouders heeft. Dat maakt de president en zijn bestuur nog machtiger. En niet voor niets zijn de federaties allemaal in Zwitserland gevestigd. Niet vanwege het mooie uitzicht op de bergen en de sneeuw, maar omdat ze in Zwitserland nauwelijks worden gecontroleerd."

Doorbreek het old boys network

Diametraal tegenover de snoeiharde veroordeling van Declan Hill en de milde scepsis van Eckert stond het vrijwel ongeschonden vertrouwen in de autonomie van de sport van Niels Nygaard. "98 procent van de sportorganisaties functioneert goed. Dan doel ik op de organisaties van Europese snit: bonden en verenigingen die draaien op de inzet van vrijwilligers en die als uitgangspunt hebben: sport voor iedereen. Daarom ben ik ook van mening dat de sport, ondanks de vele schandalen, die autonomie moet behouden."

Als sprake is van crimineel gedrag, moeten sportbestuurders op dezelfde manier behandeld worden als andere criminelen

De voorzitter van het Deense NOC en kersverse voorzitter van de Europese Olympische Committees (EOC) erkende dat de sport schreeuwt om hervorming, maar meende dat interventie van buitenaf  contraproductief kan zijn, want dan is er geen weg terug en is definitief gedaan met de eigen verantwoordelijkheid én autonomie van de sport. Veel beter is het te zorgen dat hervormingsgezinde mensen in het bestuur van internationale sportfederaties terecht komen. "Veel bonden kennen nog een old boys network. Als we dat kunnen doorbreken en nieuwe mensen op hun plaats weten te krijgen, dan kunnen we hervorming tot stand brengen binnen de gevestigde structuren. Neemt niet weg dat ook Nygaard van mening is dat je niet alles aan het krachtenspel binnen de federaties moet overlaten. Druk van buitenaf blijft belangrijk. En als sprake is van crimineel gedrag, moeten sportbestuurders op dezelfde manier behandeld worden als andere criminelen."

Geloofwaardigheid

Ook Dick Pound, tussen 1999 en 2007 hoofd van antidopingbureau WADA en één van de langstzittende IOC-leden (in 1999 gaf hij leiding aan het zelfreinigingsactie van het IOC in nasleep van het omkoopschandaal van Salt Lake City), zou de autonomie van de sport nooit willen opgeven. Maar de Canadees bespeurde wel een schokkend onvermogen binnen het huidige IOC om de Augiasstal schoon te houden. "Bij het Salt Lake City schandaal zijn tien mensen uit het IOC gezet zonder dat er een externe aanklacht of onderzoek tegen hen liep wegens crimineel of frauduleus gedrag. Die interne zelfcorrectie is nu afwezig. De een (Patrick Hickey, die wordt verdacht van illegale tickethandel bij de Spelen van Rio, FO) heeft zelf ontslag mogen nemen, de ander (Frankie Fredericks,de voormalige sprintkampioen uit Namibi die zich liet omkopen bij de toekenning van de Olympische Spelen aan Rio, FO) is pas recent, rijkelijk laat dus, geschorst als IOC-lid. Dat is slecht voor onze geloofwaardigheid. IOC en de sport in zijn geheel moeten zich wel bedenken dat autonomie niet verzekerd is maar verdiend moet worden.


Richard W. Pound, één van de langstzittende IOC-leden.

Change or be changed, dat was de waarschuwing die Thomas Bach de sportbonden meegaf toen hij in 2013 werd benoemd tot IOC-president en met de Agenda 2020 het goede hervormingsvoorbeeld wilde geven. Pound gaf toe dat het optreden van het IOC inzake het Russische dopingschandaal tot dusver niet bepaald getuigt van vastberaden hervormingsgezindheid. Bij de Spelen van Rio durfde het IOC de Russische ploeg niet in zijn geheel uit te sluiten (de Paralympische ploeg werd door het IPC wel in zijn geheel in de ban gedaan). Individuele Russische atleten die konden aantonen dat ze dopingvrij waren, mochten gewoon deelnemen. Dat had echter onder neutrale en niet onder Russische vlag gemoeten, erkende Pound nu. Of het IOC de Russische ploeg wel durft uit te sluiten van deelname aan de spelen van PyeongChang (5 december valt hierover de beslissing), daar wilde Pound in Eindhoven niet zijn vingers aan branden.

Achterhaalde tweedeling

In een instructief betoog maakte Stanislas Frossard, directeur van EPAS, de sportdivisie van de Raad van Europa, duidelijk dat de tweedeling die in de titel van de panelbijeenkomst lag besloten, in de praktijk is achterhaald. Hervorming wordt allang niet alleen maar aan de sportfederaties zelf overgelaten. Daarvoor zijn de belangen en de financile en sociaal-ethische problematiek van witwassen, matchfixing, corruptie etc. simpelweg te groot. Frossard vertelde hoe zijn organisatie samen met de sportfederaties, overheden en andere relevante stakeholders (clubs, sponsors etc.) een systeem van monitoring heeft opgezet waarmee de kwaliteit van bestuur en de uitwassen op het gebied van matchfixing, corruptie etc. gemeten en geadministreerd kunnen worden. Dit systeem van internationale partnership, aldus Frossard, kan een manier zijn om hervorming van de sport te bereiken, met deelname van zowel sportfederaties als externe partijen. Behalve de Raad van Europa oefent overigens ook de UNESCO al de nodige pressie uit op de sport. Eerder dit jaar werd in Kazan een actieplan, waarin de principes van Good Governance worden uitgedragen, aangenomen door de 166 lidstaten van UNESCO. Of het genoeg is?
Foto's: Thomas Sndergaard/Play the Game

Verplicht Verplicht
Verplicht


Verplicht

Reload Image

Laatste nieuws

18 september 2018
Ode aan de Sportvereniging door Pieter Winsemius:
Pijl
In het vakblad Sport & Strategie (editie 3-2018) laten we een klaroenstoot klinken en...
18 september 2018 // Bonden
17 september 2018
Healthy Football League laat fans strijden om titel 'Gezondste club van Europa'
Pijl
De UEFA maakte afgelopen week bekend te denken over een ...
17 september 2018 // Voetbal
15 september 2018
Pijl
Ruim twintig jaar geleden behoorde het Nederlands volleybalteam tot de wereldtop met zilv...
15 september 2018 // Bonden

Partnernieuws

Accres Accres maakt sportaccommodaties gemeente Apeldoorn duurzamer
Agterberg Vacature: Uitvoerder Cultuurtechniek-Sport bij Agterberg B.V.
Veiligesportvloer.nl De sportieve robot van Ace: een schone investering in dubbel opzicht
Fontys Economische Hogeschool Tilburg (SPECO) Arko Sports Media en Fontys Economische Hogeschool Tilburg (SPECO) verlenge...
Neptunus Etagehal bouwen op een berghelling: de uitdaging van tijdelijke accommodati...
Werkenindesport.nl Nieuwe vacatures in de sport bij: KNSB, Gemeente Dordrecht en Instituut Spo...
ATPI Sports Events Van vliegtuigstoel tot gouden plak
Sportgeneeskunde Nederland Anne Benjaminse en Nick van der Horst winnen TulipMed Prijs 2016
NOC*NSF Ferrero en NOC*NSF lanceren actieplan om sportplezier bij kinderen te vergr...
Jongeren Op Gezond Gewicht Winning Serve met Team:Fit bij het Ricoh Open
TDE Triple Double en E-sites bundelen krachten in nieuw digitaal bureau TDE
Improve Your Business English Droombaan in het buitenland?