De toekomst van sport en bewegen: vier belangrijke ontwikkelingen

4 juli 2016 // Overheid // Door: Kirsten Visser (SCP) en Marieke van Bakel (RIVM)
De toekomst van sport en bewegen: vier belangrijke ontwikkelingen
Door de komst van nieuwe technologische middelen zoals smartphones en wearables zullen mensen steeds meer informatie over hun eigen (sport)prestaties en gezondheid meten, monitoren en delen.
We weten al veel over de staat van sport en bewegen in Nederland. Maar hoe ziet sport en bewegen eruit in 2030? Welke maatschappelijke ontwikkelingen verwachten we de komende jaren en hoe zijn die van invloed op het sport- en beweeglandschap van de toekomst? Dit zijn centrale vragen van de Sport Toekomst Verkenning (STV). Op basis van workshops met experts uit de wereld van de sport hebben het RIVM en SCP de toekomst van de sport verkend op het gebied van participatie, vitaliteit (gezondheid en bewegen), sporteconomie en topsport. De STV heeft als doel inzicht te geven in de onzekerheden en kansen waarmee de toekomst van sport is omgeven en wordt gemaakt in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.    

Op basis van literatuurstudie en expertworkshops onderscheiden we vier belangrijke ontwikkelingen die van invloed zijn op de toekomst van sport en bewegen in Nederland, namelijk individualisering, vergrijzing, sport als leefstijl en toenemend gebruik van sociale media.

Individualisering en flexibilisering 

Nederlanders bepalen steeds vaker zelf wanneer, waar en met wie ze sporten. De sportdeelname blijft gelijk, maar welk soort sporten beoefend wordt verandert. Flexibele verbanden zijn ook terug te zien in het vrijwilligerswerk.   

We leven in de tijd van individualisering. Dit betekent dat mensen in toenemende mate de autonomie hebben hun leven in te richten naar eigen goeddunken. Die individualisering is ook terug te zien in sportdeelname. De verwachting is dat in 2030 mensen minder zullen sporten bij een sportclub en meer in individueel verband of in zelfgeorganiseerde groepen. Het sportaanbod zal zich aan de vraag aanpassen, wat al terug te zien is in de groei van het aantal fitnessscholen.  

Flexibilisering zal ook terug te zien zijn in vrijwilligerswerk in de sport. Tot nu toe lijkt het er op dat mensen zich graag in willen blijven zetten voor de sport(vereniging). De verwachting is dat vrijwilligerswerk echter wel een andere, meer sporadische, vorm zal krijgen. Het wordt meer gekenmerkt door persoonlijke voorkeuren, tijdelijke verbanden en het ‘hoppen’ tussen vrijwilligerswerk in verschillende contexten. Een tegenbeweging is dat clubs in toenemende mate sporters of ouders zullen verplichten om ook vrijwilligerswerk bij de club te doen.

Vergrijzing

Hoe lichamelijk actief Nederland in de toekomst is, wordt voor een groot deel bepaald door de vergrijzing. Een vergrijzende bevolking leidt op termijn tot minder sportdeelname, maar heeft een positief effect op het voldoen aan de beweegnorm.   

De afgelopen dertig jaar is de gemiddelde leeftijd van de Nederlandse bevolking met zes jaar toegenomen. De komende decennia zal dit nog verder oplopen, doordat er naar verhouding meer 65-plussers komen en doordat de Nederlander steeds ouder wordt.   

Ouderen doen minder aan sport dan jongeren. Dit wordt voor een deel gecompenseerd door cohortvervanging: mensen die nu 55 jaar zijn, doen meer aan sport dan de 55-jarigen van twintig jaar geleden. Ouderen besteden daarentegen wel meer tijd aan bewegen dan jongeren: ze fietsen en wandelen meer en zijn vaker actief met tuinieren of klussen. De vergrijzing kan daardoor een positief effect hebben op het voldoen aan de beweegnormen. Deels heeft dit ook met de definitie van de normen te maken: doordat beweegnormen anders berekend worden voor 55-plussers, voldoen zij sneller hieraan dan jongere mensen. De verhoogde pensioenleeftijd zal deze trend enigszins drukken: als ouderen langer blijven werken zullen zij meer zitten en minder bewegen.    

Vrijwilligerswerk in de sport is nu vaker het terrein van de jongeren of volwassenen met kinderen dan van ouderen, evenals het bezoeken van sportwedstrijden of - evenementen. Vergrijzing kan er toe leiden dat relatief gezien minder mensen vrijwilligerswerk doen en evenementen bezoeken. Daar staat tegenover dat ouderen de komende jaren steeds fitter worden en dus langer actief kunnen zijn als vrijwilliger en sportfan.

Sport als leefstijl

Sporten, sportproducten en het volgen van sportevenementen passen steeds meer binnen de leefstijl van de consument. Dit heeft een impact op de sporteconomie die naar verwachting in de (nabije) toekomst licht zal groeien.   

Beleving wordt steeds belangrijker in onze maatschappij, mensen gaan niet alleen meer naar een wedstrijd om sport te kijken, maar gaan voor een totaalbeleving (denk aan de start van de Tour in Utrecht en de wandelvierdaagse in Nijmegen). Dit is ook terug te zien in het aanbod van evenementen: zowel het aantal grote als kleine evenementen neemt toe. Het belang van de sport wordt vaak verknoopt met de verwachte opbrengst voor de gemeente of regio (city marketing). Hiernaast is de verwachting dat de vrije tijd in toenemende mate een zoektocht naar belevenissen wordt en een manier om uiting te geven aan de eigen identiteit en leefstijl. Sport, recreatie, ontspanning en vermaak gaan steeds meer door elkaar lopen. Dit is bijvoorbeeld terug te zien in de opkomst van 'funruns' zoals colorruns of mudmasters. Ook zien we een toename van de zogenaamde leefstijlsporten, zoals wind- en golfsurfen, snowboarden, parkour en capoeira. Ook de bloeiende handel in sportkleding, sportschoenen en andere sportartikelen is een uitdrukking van sport als leefstijl. Dit is ook terug te zien in het feit dat sportkleding en sportschoenen deel zijn gaan uitmaken van het alledaagse modebeeld, zelfs onder niet-sporters.

Toenemend gebruik van sociale media 

Het toenemend belang van sociale media in het leven van de Nederlander zal er toe leiden dat mensen steeds makkelijker afspraken maken om te gaan sporten en prestaties gaan vergelijken met elkaar. Anderzijds kan meer mediagebruik ook inactief gedrag uitlokken.  

Door de komst van nieuwe technologische middelen zoals smartphones en wearables zullen mensen steeds meer informatie over hun eigen (sport)prestaties en gezondheid meten, monitoren en delen. Ook games zullen steeds meer gebruikt worden om bewegen aantrekkelijker, toegankelijker en persoonlijker te maken. Ontwikkelingen in augmented en virtual reality kunnen thuis sporten in de toekomst nog interessanter maken. Doordat individuele sporters steeds vaker hun prestaties en gezondheid bijhouden komt er meer data beschikbaar die kan bijdragen aan de kennis over sportdeelname en beweeggedrag. 

Technologische ontwikkelingen brengen echter ook nieuwe mogelijkheden tot passieve consumptie en inactief gedrag met zich mee, en kunnen dus zowel een kans als bedreiging vormen voor de sport.   Technologische ontwikkelingen bieden ook kansen voor het volgen van sport via de media. Grotere toegankelijkheid (Youtube, mobiele media, on demand kijken, spotify-achtige abonnementen) en personificatie van aanbod zal de individuele interesses beter voeden. Aannemelijk is dat de rol van media verder verandert van passief naar meer actief. Gadgets en wearables maken een persoonlijk en actief gebruik van media mogelijk en met 3D-brillen zal het mogelijk worden om real-time via media aan evenementen mee te doen. 

Ga voor meer informatie over de toekomstverkenning naar: www.sporttoekomstverkenning.nl

In het kader van deze Sport Toekomstverkenning wordt op 1 september een workshop in Utrecht georganiseerd om te discussiëren over vier perspectieven op sport. Ga voor meer informatie over deze workshop naar het SCP. 


Foto: Shutterstock

Laatste nieuws

15 augustus 2018
Sportimpuls geeft ouderensport in Lisse een zetje in de rug
Pijl
Lisse is een sportief dorp in de Bollenstreek. Toch is het aanbod voor 65-plussers matig,...
15 augustus 2018 // Overheid
14 augustus 2018
Ode aan de Sportvereniging door Jacques Brinkman:
Pijl
In het vakblad Sport & Strategie (editie 3-2018) laten we een klaroenstoot klinken en...
14 augustus 2018 // Bonden
10 augustus 2018
‘Vooruitgang en innovatie komen altijd van buitenaf’
Pijl
Prof. Drs. Philip Wagner, oprichter van de Wagner Group, over de kracht van sport, de kuns...
10 augustus 2018 // Bonden // Ondernemerschap

Partnernieuws

Accres Accres maakt sportaccommodaties gemeente Apeldoorn duurzamer
Agterberg Vacature: Uitvoerder Cultuurtechniek-Sport bij Agterberg B.V.
Veiligesportvloer.nl De sportieve robot van Ace: een ‘schone’ investering in dubbel opzicht
Fontys Economische Hogeschool Tilburg (SPECO) Arko Sports Media en Fontys Economische Hogeschool Tilburg (SPECO) verlenge...
Neptunus Etagehal bouwen op een berghelling: de uitdaging van tijdelijke accommodati...
Werkenindesport.nl Nieuwe vacatures in de sport bij: KNLTB, Jeugdfonds Sport en KNHS
ATPI Sports Events Van vliegtuigstoel tot gouden plak
Sportgeneeskunde Nederland Anne Benjaminse en Nick van der Horst winnen TulipMed Prijs 2016
NOC*NSF Ferrero en NOC*NSF lanceren actieplan om sportplezier bij kinderen te vergr...
Jongeren Op Gezond Gewicht Winning Serve met Team:Fit bij het Ricoh Open
TDE Triple Double en E-sites bundelen krachten in nieuw digitaal bureau TDE
Improve Your Business English Droombaan in het buitenland?