Jongens onder elkaar

30 maart 2016 // De Klassieker // Door: Jeroen Vermeulen
Jongens onder elkaar
Ik beschouw mijzelf als een voetballer. Ondanks het feit dat ik al zeker tien jaar geen wedstrijd meer heb gespeeld. En ondanks het feit dat ik momenteel alleen sport door te hardlopen (of: door hard te lopen, maar dat klinkt dan weer niet als een sport). Zonder bal, dat went eigenlijk nooit. Ik ben en blijf voetballer omdat ik mijn jeugd herinner als één groot partijtje voetbal. Op het grasveld voor ons huis, doeltjes maken met onze jassen, de bal die geregeld het Merwedekanaal in keilt, steentjes in het water achter de bal gooien zodat de rimpelingen uiteindelijk de bal weer naar de kant drijven. Op straat, schijnbewegingen die stuklopen op de stoepranden, passerende fietsers en automobilisten, je ogen passen zich aan de invallende duisternis aan, we gaan door tot je echt niets meer kan zien. Altijd partijtjes, oneindig, eindeloos. Met mijn vriendjes uit de buurt, jongens onder elkaar. 

In de serie De Klassieker schrijven sportwetenschappers over het (sport)wetenschappelijke boek dat in meer of mindere mate hun bijbel is geworden. Waaraan ze inzichten en overtuigingen ontlenen die ze elders niet vonden en die ze nu nog steeds met zich meedragen. In deze aflevering de klassieker van Jeroen Vermeulen. 

Over dat laatste gaat mijn klassieker, With the boys van Gary Alan Fine, uit 1987. Een prachtig boek over de socialiserende kracht van sport voor jongens aan de vooravond van hun adolescentie. Het boek gaat wel over een sport waar ik weer helemaal niets mee heb, honkbal. Er zijn meer aspecten die niet gaan over de ervaring die ik hier heb beschreven. With the boys is een sociologische studie naar Little League baseball, een jeugdcompetitie honkbal in de Verenigde Staten. Honkbal in de VS is als cultureel verschijnsel wellicht vergelijkbaar met voetbal in Nederland. Maar het belangrijkste onderscheid met mijn beschreven ervaring is dat het boek een studie is naar door volwassenen georganiseerde sportactiviteiten. Dat is, zo argumenteert ook Gary Fine, wel een heel andere context dan het vrije spelen door kinderen.

Sociale vorming

In ons voetballen op straat speelden we niet om onze ‘sociale vorming’. Maar Fine laat zien dat de door volwassenen georganiseerde sport in Little League baseball doordrenkt is met expliciet verwoorde levenslessen. Bestuurders, ouders en coaches - de volwassenen dus - spreken van de moraliteit van ‘inspanning en moeite doen’, ‘leren winnen en verliezen’, ‘sportiviteit’ en ‘teambelang’. Fine analyseert de werking van zo’n manier van spreken (een discourse) van binnenuit. Hij heeft van heel dichtbij meegemaakt en geobserveerd wat er gebeurt bij een aantal teams die aan de competitie meedoen. Drie zomers lang in het midden van de jaren ‘70, zes avonden per week, gedurende drie jaar zat hij bij de wedstrijden en trainingen tussen de jongens op de bank of langs het veld met de ouders. 

Zijn boek is mede zo mooi omdat hij in rijke taal en met aansprekende details het leven op de sportvelden in beeld brengt. En bovendien slaagt hij erin om zijn concrete observaties te plaatsen in een bredere context van jeugdcultuur in stedelijke omgevingen in de VS. Sociale wetenschap op zijn best, wat mij betreft: gebaseerd op levensechte ervaringen, inzicht gevend in maatschappelijk relevante thema’s en theoretisch rijk zonder nodeloze abstracties.

Leren mannen te worden

Wat is dan die werking van het socialiserende 'discourse' van de volwassenen? Fine laat zien hoe de jongens de morele formules overnemen zonder ze echt te omarmen. Ze leren de woorden te gebruiken om zichzelf acceptabel te maken in de ogen van de volwassenen. Ondertussen houden ze hun coaches en ouders voor de gek, maken ze expres fouten in het veld en gaan ze hun eigen gang. Maar ze leren zo wel, zegt Fine, 'mannen' te worden zoals hun coaches en hun vaders en ze meten zich het gedrag aan dat bij deze maatschappelijke rollen hoort. 

Achter dit retorische rookgordijn, zo laat Fine haarscherp zien, zijn agressie en de verhouding met meisjes de echte thema’s die de jongens bezighouden.

Zo houden ze ook de mythe van het maatschappelijk belang van sport, van honkbal specifiek, in de Amerikaanse cultuur in stand. Achter dit retorische rookgordijn, zo laat Fine haarscherp zien, zijn agressie en de verhouding met meisjes de echte thema’s die de jongens bezighouden. Beide thema’s staan meestal in dienst van het behouden van de onderlinge band tussen de jongens. Erbij horen is het meest belangrijk. De jongens spreken onder elkaar uitermate negatief over meisjes, en vrouwen in het algemeen. Agressie gaat bij de jongens over het kunnen omgaan met en beheersen van emoties, zoals de angst voor gezichtsverlies. Gary Fine is uiteindelijk kritisch op de, georganiseerde, sport als plek voor sociale vorming. De sport is voor hem een arena van tegenstrijdigheden en dubbelzinnigheid. Daar leer je ook van, als kind. Maar niet altijd zoals de volwassene het graag ziet. 

Wat dat betreft, ik weet niet goed hoe het voetballen mij heeft gevormd. Terugkijkend kan ik wel zeggen dat ik meer heb genoten van die eindeloze partijtjes op straat dan van de instructies van mijn voetbaltrainers. 




















Fine, G. A. (1987). With the boys: Little league baseball and preadolescent culture. University of Chicago Press. 


Foto: Flickr (CC) / Christine

  • Jeroen
    Door: Jeroen Vermeulen
    Jeroen Vermeulen is als universitair hoofddocent verbonden aan het departement Bestuurs- en Organisatiewetenschappen van de Universiteit Utrecht en doet onderzoek naar de maatschappelijke betekenis van sport. 


    Pijl
Verplicht Verplicht
Verplicht


Verplicht

Reload Image
  • Nog geen reacties aanwezig.

Feiten en achtergronden

In de serie De Klassieker schrijven sportwetenschappers over het (sport)wetenschappelijke boek dat in meer of mindere mate hun bijbel is geworden. Waaraan ze inzichten en overtuigingen ontlenen die ze elders niet vonden en die ze nu nog steeds met zich meedragen. In deze aflevering de klassieker van Jeroen Vermeulen. 

Laatste nieuws

19 september 2018
Pijl
In het hele land zijn initiatieven om ouderen meer aan ...
19 september 2018 // Overheid
18 september 2018
Ode aan de Sportvereniging door Pieter Winsemius:
Pijl
In het vakblad Sport & Strategie (editie 3-2018) laten we een klaroenstoot klinken en...
18 september 2018 // Bonden
17 september 2018
Healthy Football League laat fans strijden om titel 'Gezondste club van Europa'
Pijl
De UEFA maakte afgelopen week bekend te denken over een ...
17 september 2018 // Voetbal

Partnernieuws

Accres Accres maakt sportaccommodaties gemeente Apeldoorn duurzamer
Agterberg Vacature: Uitvoerder Cultuurtechniek-Sport bij Agterberg B.V.
Veiligesportvloer.nl De sportieve robot van Ace: een ‘schone’ investering in dubbel opzicht
Fontys Economische Hogeschool Tilburg (SPECO) Arko Sports Media en Fontys Economische Hogeschool Tilburg (SPECO) verlenge...
Neptunus Etagehal bouwen op een berghelling: de uitdaging van tijdelijke accommodati...
Werkenindesport.nl Nieuwe vacatures in de sport bij: KNSB, Gemeente Dordrecht en Instituut Spo...
ATPI Sports Events Van vliegtuigstoel tot gouden plak
Sportgeneeskunde Nederland Anne Benjaminse en Nick van der Horst winnen TulipMed Prijs 2016
NOC*NSF Ferrero en NOC*NSF lanceren actieplan om sportplezier bij kinderen te vergr...
Jongeren Op Gezond Gewicht Winning Serve met Team:Fit bij het Ricoh Open
TDE Triple Double en E-sites bundelen krachten in nieuw digitaal bureau TDE
Improve Your Business English Droombaan in het buitenland?