Toenemende privatisering leidt tot een groeiende ongelijkheid

20 januari 2016 // De Klassieker // Door: Jan-Willem van der Roest
Toenemende privatisering leidt tot een groeiende ongelijkheid
Op 4 december jl. promoveerde ik aan de Universiteit Utrecht op het proefschrift ‘From participation to consumption? Consumerism in voluntary sport clubs’. Het was een heel erg mooie dag, waar ik met volle teugen van heb genoten. Maar om tot die dag te komen, is eerst een lang proces nodig met vele hobbels. Eén van die hobbels is het vinden van een interessante onderzoeksvraag en het goed afbakenen van het onderwerp. Daarbij is literatuur die richting geeft aan je proefschrift cruciaal. Het kan lang duren tot je de juiste literatuur hebt gevonden, maar heb je die eenmaal, dan leidt dat tot een echt eurekamoment.
In de serie De Klassieker schrijven sportwetenschappers over het (sport)wetenschappelijke boek dat in meer of mindere mate hun bijbel is geworden. Waaraan ze inzichten en overtuigingen ontlenen die ze elders niet vonden en die ze nu nog steeds met zich meedragen. In deze aflevering de klassieker van Jan-Willem van der Roest. De volgende aflevering verschijnt over twee weken.

Mijn eurekamoment kwam na ongeveer zes maanden van mijn promotietraject toen ik stuitte op de literatuur van John Clarke en zijn collega’s. Deze Britse onderzoeker doet al jarenlang onderzoek naar de verandering van welvaartsstaten in de late twintigste eeuw en de impact van het ‘managerialisme’ op publieke dienstverlening. In dat kader verscheen het boek dat mij gedurende mijn promotietraject het meest heeft beďnvloed: ‘Creating citizen-consumers. Changing Publics and Changing Public Services’.

Burger-consument

Het boek gaat over de draai die Britse publieke dienstverleners hebben gemaakt richting een meer consumentistisch model van het organiseren van hun diensten. Daarbij staat de perceptie van de burger van deze dienstverlenende organisaties (zoals sociale diensten, politie en zorgorganisaties) centraal. De burger, zo wil de populaire en de politieke opinie, heeft zich ontwikkeld tot een veeleisende en sceptische consument die zich in het publieke domein net zo gedraagt als hij/zij zou doen in de hedendaagse (private) consumptiemaatschappij.

De auteurs van het boek verkennen de burger-consument, volgens hen een hybride figuur die twee verschillende werelden met zich meedraagt. De burger is een egalitair figuur, afkomstig uit een cultuur van vrijheid, gelijkheid en solidariteit. De consument, daarentegen, komt voort uit een economische werkelijkheid. De consument moet worden begrepen in de sfeer van transacties, hij/zij is zelfsturend en capabel om te kiezen hoe zijn/haar eigen persoonlijke welzijn het beste wordt gediend.

Clarke en zijn collega’s werken de burger-consument uit aan de hand van vier dimensies: choice, inequality, challenge en responsibility. Choice is daarbij het belangrijkste begrip. De keuzevrijheid die voorop is komen te staan binnen de hedendaagse consumptiemaatschappij heeft zich doorgezet naar het publieke domein, waar de keuze tussen dienstverleners en de wijze van dienstverlening steeds belangrijker is geworden. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de vrije artsenkeuze in ziekenhuizen en het ontstaan van allerlei publiek-private opties die zijn ontstaan door het privatiseren van publieke sectoren. De auteurs beargumenteren echter dat deze toenemende privatisering ook leidt tot een groeiende ongelijkheid tussen burgers. Voor de één is het private alternatief immers eerder weggelegd dan voor de ander.

Challenge is een manier om de afnemende autoriteit van publieke instituties te beschrijven. In het boek wordt onderzocht in welke mate burgers hun stem laten horen wanneer de manier van dienstverlening hen niet zint. Onder de noemer responsibility hebben de auteurs gekeken naar een tegenovergesteld proces waarin steeds meer verantwoordelijkheden die eens onder het publieke domein van de welvaartsstaat vielen, op burgers worden afgeschoven. In Nederland herkennen we dit proces bijvoorbeeld in de steeds grotere verantwoordelijkheid voor zorg die bij mantelzorgers komt te liggen en de introductie van de participatiemaatschappij.

In mijn vervolgonderzoek richt ik mij op de vraag: op welke manier heeft (een groeiende?) sociale ongelijkheid invloed op onze sportverenigingen?

Verenigingslid als consument


Het boek is vrij kritisch ten aanzien van de (politieke) agenda van het consumentisme en legt een nadruk op de belangen die politici en beleidsmakers hebben bij het creëren van burger-consumenten in hun beleid. Tegelijkertijd onderzoeken de auteurs ook de organisatorische veranderingen bij publieke dienstverleners en bekijken zij hoe de mensen in deze organisaties reageren op het consumentisme.

In de sportcontext heb ik de afgelopen jaren ook onderzoek gedaan naar de invloed van het consumentisme en de opkomst van het lid als consument. In mijn proefschrift heb ik vooral gekeken naar de invloed van choice en challenge voor de sportvereniging. In mijn vervolgonderzoek bij het Mulier Instituut richt ik mij ook op de betekenis van inequality en responsibility voor de sport. Op welke manier heeft (een groeiende?) sociale ongelijkheid invloed op onze sportverenigingen en wat gebeurt er eigenlijk met de lokale sport als management- en onderhoudstaken van sportaccommodaties steeds vaker bij burgers komt te liggen? Het boek van Clarke en collega’s zal dus nog vaak open op mijn bureau te vinden zijn. 















Creating citizen-consumers. Changing Publics and Changing Public Services (2007), John Clarke, Louise Westmarland, Nick Smith. 

  • Jan-Willem
    Door: Jan-Willem van der Roest
    Jan-Willem van der Roest (1985) studeerde Bestuurs- en Organisatiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht. Hij promoveerde in december 2015 bij de Universiteit Utrecht op het proefschrift ‘From participation to consumption. Consumerism in voluntary sport clubs’. Bij het Mulier Instituut, waar hij eerder al tussen 2008 en 2011 werkte, doet hij nu onderzoek naar bestuurskundige en organisatiewetenschappelijke vraagstukken binnen de sport.


    Pijl
Verplicht Verplicht
Verplicht


Verplicht

Reload Image
  • Nog geen reacties aanwezig.

Feiten en achtergronden

In de serie De Klassieker schrijven sportwetenschappers over het (sport)wetenschappelijke boek dat in meer of mindere mate hun bijbel is geworden. Waaraan ze inzichten en overtuigingen ontlenen die ze elders niet vonden en die ze nu nog steeds met zich meedragen. In deze aflevering de klassieker van Jan-Willem van der Roest. De volgende aflevering verschijnt over twee weken.

Laatste nieuws

17 december 2017
Nieuwe vacatures in de sport bij: SportFriends, KNZB en Kenniscentrum Sport
Pijl
Wie op zoek is naar een (nieuwe) baan in de sport of een openstaande vacature heeft, kan t...
17 december 2017 // Bonden
14 december 2017
De internationale sportweek van S&S: Esports op de Spelen en ISU is schatrijk
Pijl
Om een jongere doelgroep aan te spreken zou het IOC maar wat graag esportsdisciplines aan ...
14 december 2017 // Buitenland
13 december 2017
7 tips om je Engelse uitspraak te verbeteren
Pijl
Een gewetensvraag: ‘Hoe klink jij eigenlijk als je Engels spreekt? Klink jij als een Louis...
13 december 2017 // Ondernemerschap

Partnernieuws

Fontys Economische Hogeschool Tilburg (SPECO) Arko Sports Media en Fontys Economische Hogeschool Tilburg (SPECO) verlenge...
Werkenindesport.nl Nieuwe vacatures in de sport bij: SportFriends, KNZB en Kenniscentrum Sport...
Neptunus Etagehal bouwen op een berghelling: de uitdaging van tijdelijke accommodati...
ATPI Sports Events Van vliegtuigstoel tot gouden plak
Sportgeneeskunde Nederland Anne Benjaminse en Nick van der Horst winnen TulipMed Prijs 2016
NOC*NSF Ferrero en NOC*NSF lanceren actieplan om sportplezier bij kinderen te vergr...
Sport & Zaken European Company Games komen naar #Arnhem2021!
Jongeren Op Gezond Gewicht Winning Serve met Team:Fit bij het Ricoh Open
TDE Triple Double en E-sites bundelen krachten in nieuw digitaal bureau TDE
Hogeschool Rotterdam Opleiding SportMarketing & Management tekent samenwerkingsovereenkomst met ...
Improve Your Business English 7 tips om je Engelse uitspraak te verbeteren